جراحی تیروئید چیست؟
بیمارانی که دچار پرکاری تیروئید، ندولهای تیروئید، گواتر ساده، گواتر مولتی ندولر و بدخیمیهای تیروئید هستند، در صورت لزوم جهت انجام جراحی به فوق تخصص غدد ارجاع داده میشوند. جراحی تیروئید یا تیروئيدکتومی به خصوص در بدخیمیهای تیروئید مؤثر است. خوشبختانه برخلاف تومورهای بدخیم در دیگر نقاط بدن، شایعترین نوع تومور بدخیم تیروئید که کانسر پاپیلری است در صورت تشخیص به موقع و انجام جراحی دقیق، کاملاً درمان میشود و بیمار میتواند به زندگی طبیعی خود ادامه دهد.
در ادامه به بررسی علل و انواع جراحی تیروئید و سایر مسائل مرتبط با آن میپردازیم.
بهترین جراح تیروئید در ایران
بعد از مراجعه به موقع به دکتر تیروئید، انتخاب جراح تیروئید حیاتیترین تصمیمی است که باید اتخاذ کنید. زیرا جراح تیروئید در نتیجه تیروئیدکتومی، کاهش عوارض جراحی و بهبودی سریعتر بسیار تاثیرگذار است. دکتر احمد فنایی، جراح تیروئید و پاراتیروئید، عضو انجمن تیروئید آمریکا بوده و تا به امروز بیش از ۵۰۰۰ عمل جراحی موفق داشتهاند. ایشان تنها جراح تیروئید در ایران هستند که از دستگاه عصب سنج برای جلوگیری به اعصاب حنجره استفاده میکنند. دکتر احمد فنایی به جراح پنجه طلا تیروئید معروف است.
دلایل جراحی تیروئید کدام است؟
تیروئیدکتومی یا جراحی تیروئید در شرایط گوناگونی توسط جراح تیروئید توصیه میگردد. معمولا بیماران در این شرایط از این جراحی بیشتر از عوارض آن سود میبرند. از جمله علتهای تیروئیدکتومی عبارتند از:
شایعترین علت جراحی و برداشتن غده تیروئید وجود ندولها یا تورمورها در غده تیروئید است. بیشتر ندولها خوشخیم و بدون خطرند، اما برخی از آنها سرطانی یا پیش سرطانی هستند. تشخیص نوع ندولها به وسیلهی بیوپسی و نمونه برداری امکان پذیر است.در صورت افزایش سایز و اندازهی ندولهای خوشخیم، مشکلاتی در بلع، تنفس و تغییراتی در تن صدا ایجاد میگردد که با توجه به این شرایط، بهتر است غده تیروئید برداشته شود. جراحی ندول تیروئید نیز زمانی که پزشک توصیه میکند باید انجام گردد.
با مشاهده علائم سرطان تیروئید برای تشخیص سرطان تیروئید حتما باید به پزشک مراجعه کرد. همچنین جراحی سرطان تیروئید از جمله علتهای شایعی است که باید هنگامیکه بیوپسی تیروئید سرطان را تائید میکند و… انجام گردد.
افزایش هورمون تیروئید، پرکاری تیروئید نامیده میشود که منجر به بروز علایمی مانند تپش قلب، لرزش دستها، بیرون زدگی چشمها و افزایش اشتها و اضطراب میگردد. کاهش ترشح هورمون تیروئید نیز باعث کاهش اشتها، کاهش فعالیت بیمار، بیحوصلگی و اِدم پاها میگردد.
جراحی تیروئید، در صورت ابتلا به اختلال پرکاری تیروئید (تولید بیش از حد هورمون تیروئید) نیز صورت میپذیرد. این اختلال غالباً به علت یک بیماری خود ایمن به نام گریوز به وجود میآید.
یکی دیگر از دلایل جراحی تیروئید، تورم یا بزرگ شدن غده تیروئید است که به آن بیماری گواتر میگویند. این اختلال با ایجاد انسداد در گلو، مشکلات زیادی در خوردن، آشامیدن، صحبت کردن و تنفس به وجود میآورد.
در صورتی که بیمار دچار بیماری هاشیموتو مزمن باشد، تیروئیدکتومی میتواند بسیار مفید باشد. جراحی تیروئید هاشیموتو نیز در برخی شرایط مانند وجود التهابات شدید، وجود ندول تیروئید و… توصیه میشود.
انواع تیروئیدکتومی
انواع مختلفی از جراحی تیروئید وجود دارد. رایجترین آنها لوبکتومی، تیروئیدکتومی ساب توتال و تیروئیدکتومی توتال است. متخصصان جراحی با توجه به نوع بیماری و میزان درگیری غده تیروئید به هر کدام از اختلالات، یکی از انواع جراحی تیروئید را جهت پیشگیری و درمان به کار میبرند.
لوبکتومی
زمانیکه گره، التهاب، تومور و تورم فقط نیمی از غده تیروئید (یک لوب تیروئید) را تحت تاثیر قرار دهد، جراح فقط یکی از دو لوب غده تیروئید را خارج میکند.
تیروئیدکتومی ساب توتال
در این نوع عمل جراحی، بخشی از بافت غده تیروئید که دو لوب تیروئید را به هم متصل میکند، برداشته میشود.
تیروئیدکتومی کل
در این روش جراحی، کل غده تیروئید برداشته میشود. این عمل زمانی مناسب است که گرهها، تورم، التهاب و سرطان روی کل غده تیروئید تاثیر بگذارند.
روش جراحی غده تیروئید
جراحی برداشتن غده تیروئید، تحت بیهوشی عمومی انجام میشود و بیمار طی عمل، دردی را احساس نخواهد کرد. در این عمل، جراح با ایجاد برشی کوچک در گردن ( با رعایت احتیاط و اجتناب از آسیب به تارهای صوتی) جراحی را آغاز میکند. عمل جراحی برداشتن غده تیروئید، حدوداً ۲ ساعت زمان لازم دارد. بیمار پس از به هوش آمدن در همان روز یا روز بعد از بیمارستان مرخص میگردد .
عوارض و خطرات عمل جراحی تیروئید
غالباً پزشکان پس از عمل و برداشتن غده تیروئید، جهت جایگزین کردن هورمونهای تیروئید، داروها و قرصهای هورمونی را تجویز میکنند. اگر جراحی توسط یک پزشک باتجربه و ماهر انجام شود، عوارض جراحی تیروئید جدی در پی نخواهد داشت. اما با این وجود تمام عملهای جراحی عوارض خاص خود را دارند، که عمل جراحی غده تیروئید از این قاعده مستثنا نیست. عوارض ناشی از عمل برداشتن تیروئید عبارتند از:
عفونت- خونریزی پس از عمل
- آسیب دیدن تارهای صوتی و حنجره
- آسیب دیدن غده پاراتیروئید
- نیاز به مصرف داروهای جایگزین هورمون تیروئید (قرص لووتیروکسین)
لازم به ذکر است عمل جراحی تیروئید توسط دکتر فنایی به کمک دستگاه عصب سنج برای حفظ عصب صوتی انجام میشود.
در صورتی که جراح تیروئید انتخابی شما خبره و مجرب باشد، عوارض این عمل جراحی به حداقل میسد. در نتیجه انتخاب بهترین جراح تیروئید بسیار تاثیر گذار است.
طول عمر بعد از جراحی تیروئيد
به طور کلی عدم وجود تیروئید به خودی خود منجر به کاهش طول عمر بیمار نمی شود. بیماران میتوانند با درمان مناسب عمر طبیعی داشته باشند. . اگر عمل تیروئید توسط یک پزشک مجرب انجام گردد، عوارض جراحی بسیار کم خواهد بود. در این صورت تقریباً همه افراد به سرعت و بدون مشکل بهبود می یابند.
چگونه برای جراحی تیروئید آماده شویم؟
- اگر پرکاری تیروئید دارید، پزشک ممکن است داروهایی مانند محلول ید و پتاسیم را تجویز کند. این داروها به کنترل عملکرد تیروئید و کاهش خطر خونریزی بعد از جراحی کمک می کنند.
- برای جلوگیری از عوارض بیهوشی، ممکن است لازم باشد برای مدت معینی قبل از جراحی از خوردن و آشامیدن خودداری کنید.
- بسته به دلیل شما برای نیاز به تیروئیدکتومی، در هفته های قبل از جراحی ممکن است برای سرکوب تولید بیش از حد هورمونهای تیروئید به داروی تیروئید نیاز داشته باشید.
- اگر سیگار می کشید، سعی کنید آن را ترک کنید.
روز انجام جراحی
در روز عمل، علایم حیاتی شامل نبض، فشار خون، تعداد تنفس و دمای بدن شما ثبت خواهد شد. در روز جراحی نمیتوانید از راه دهان غذا بخورید و در صورت لزوم مایع وریدی برای شما تجویز میشود. در صورت بروز علایم زیر بعد از جراحی، سریعاً پرستار بخش را مطلع کنید.
- احساس تنگی نفس و خفگی در ساعات اولیه پس از عمل
- بروز کرختی دور لب و گِزگِز شدن انگشتان
آزمایشهای لازم قبل از انجام جراحی تیروئید کدام است؟
- قبل از عمل جراحی تیروئیدکتومی ممکن است به آزمایشهای سیتیاسکن یا سونوگرافی تیروئید برای اطلاع از مکان رشد غیر طبیعی تیروئید نیاز باشد.
- اگر ندول تیروئید دارید، پزشک ممکن است یک آسپیراسیون با سوزن ظریف (نوعی بیوپسی سوزنی و نمونه برداری از تیروئید) برای اطلاع از رشد غیرسرطانی (خوش خیم) یا بدخیم انجام دهد.
- پزشک ممکن است عملکرد تارهای صوتی شما را نیز بررسی کند.
مراقبتهای قبل از جراحی تیروئید
- قبل از روز جراحی، از یک دوست یا یکی از عزیزان خود بخواهید که به شما کمک کنند تا بعد از عمل به خانه برگردید.
- جراح خود را از داروهایی که مصرف میکنید، مطلع سازید.
- در صورت داشتن حساسیت دارویی و یا سابقه هر نوع بیماری در خانواده، پزشک جراح و متخصص بیهوشی را در جریان قرار دهید.
- وضعیت تیروئید شما باید نرمال باشد. در صورت پر کاری تیروئید لازم است ابتدا تحت درمان قرار بگیرید تا شرایط انجام جراحی برای شما فراهم گردد.
- حداقل یک هفته قبل از جراحی، مصرف آسپرین را متوقف کنید.
- بیمارانی که تحت درمان داروهای فشار خون و ایندرال هستند، لازم است مصرف داروی خود را تا صبح روز عمل ادامه دهند.
- کشیدن سیگار را به حداقل برسانید.
- قبل از مراجعه، دوش بگیرید و موهای گردن و صورت را بتراشید.
- در تاریخ تعیین شده، جهت بستری شدن به پذیرش بیمارستان مراجعه کنید.
- عمل جراحی بسته به شرایط بیمار، همان روز یا روز بعد از بستری انجام میشود.
- قبل از رفتن به اتاق عمل، کلیه زیور آلات، وسایل فلزی و تزئینی را از خود جدا کنید.
مراقبتهای بعد از جراحی تیروئید
بعد از برداشتن تیروئید، برخی از افراد ممکن است گردن درد و صدای خشن یا ضعیف را تجربه کنند. این علائم معمولاً فقط برای مدت کوتاهی باقی می مانند و ممکن است به دلیل تحریک لوله تنفسی وارد شده به نای در حین جراحی یا نتیجه تحریک عصبی ناشی از این عمل باشند. در برخی موارد، گرفتگی صدا یا ضعف ناشی از آسیب دائمی به تارهای صوتی است. به همین دلیل مهارت جراح و استفاده از دستگاه عصب سنج حین عمل بسیار مهم است. آقای دکتر فنایی جراحی تیروئید را با استفاده از دستگاه عصب سنج انجام میدهند.
- پس از عمل جراحی تا رسیدن به هوشیاری کامل، مایعات و داروهای مورد نیاز شما به صورت وریدی تزریق میشود.
- با بررسی وضعیت عمومی شما، طبق دستور پزشک میتوانید نوشیدن مایعات و رژیم غذایی معمولی را شروع کنید.
- یک هفته بعد از عمل میتوانید به کار خود بازگردید. حداقل ۱۰ روز تا دو هفته بهتر است از انجام هر کار سنگین، مانند بلند کردن اجسام سنگین یا ورزش های پرتحرک، خودداری کنید.
- احساس کمی درد در ناحیه جراحی شده امری طبیعی است. شما باید بتوانید به راحتی نفس بکشید، سرفه کنید، حرکت داشته باشید و غذا بخورید.
- معمولاً ۳-۱ روز بعد از جراحی مرخص خواهید شد. در صورت نیاز به گواهی پزشکی، آن را قبل از ترخیص و از پزشک معالج مطالبه کنید.
- هنگام ترخیص برای شما نسخهای تجویز میشود که طبق نظر جراح شامل مسکن، آنتیبیوتیک و گاهی هورمون است.
- هنگام ترخیص، از زمان و مکان ویزیت توسط جراح خود، اطلاعات لازم را کسب نمایید.
- یک هفته بعد از عمل تیروئیدکتومی، به جراح خود مراجعه نمایید.
- برای ادامه درمان لازم است نتیجه پاتولوژی نمونه تیروئید شما، توسط پزشک جراح و متخصص غدد داخلی مورد بررسی قرار گیرد.
- محو شدن اسکار جراحی تا یک سال معمولا طول میکشد. پزشک ممکن است استفاده از کرم ضد آفتاب را برای کمتر دیده شدن جای زخم توصیه کند.
سوالات متداول
زمان ریکاوری تیروئيدکتومی معمولاً کوتاه و کم درد است. شایعترین مشکلات عبارتاند از خستگی، گلودرد و درد عمومی بدن. اما معمولاً ظرف چند هفته برطرف میشوند.
روند بهبودی متفاوت است، اما بیشتر افراد یک تا دو هفته پس از تیروئیدکتومی میتوانند به سرکار بازگردند.
هیچ محدودیتی برای خوردن یا نوشیدن بعد از جراحی وجود ندارد. برخی از افراد دچار گلودرد میشوند و بهتر است چند روز غذاهای نرم بخورند. توصیه میشود در روزهای اول از خوردن غذاهای سنگین، چرب یا تند خودداری کنید.
هیچ محدودیتی برای فعالیتهای عادی بعد از جراحی وجود ندارد. ممکن است بیش از حد معمول احساس خستگی کنید. اما معمولاً به سرعت برطرف میشود. فعالیتهای سبک مانند پیادهروی برای کمک به تسریع روند بهبودی مؤثر است. تمرینات آرام گردن به جلوگیری از سفتی گردن بعد از جراحی کمک میکند.
میتوانید بلافاصله پس از جراحی صحبت کنید. گلوی شما ممکن است درد داشته باشد، اما صحبت کردن میتواند خوب باشد و با صحبت کردن کلام شما بهتر میشود.
بهطورمعمول، چسبهای بخیه روی زخم قرار میگیرند. اینها باید به مدت هفت تا ده روز دست نخورده باقی بمانند. میتوانید بعد از یک هفته آنها را بردارید.
۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از جراحی میتوانید دوش بگیرید. توصیه میشود چسبهای بخیه را دست نخورده بگذارید و کاری به آنها نداشته باشید. پس از اتمام دوش گرفتن بهآرامی آنها را با حوله خشک کنید. حداقل تا ۲ هفته پس از جراحی تیروئیدکتومی از شنا و جکوزی خودداری کنید.
پس از ترخیص از بیمارستان، یک نسخه داروی مسکن به شما داده میشود. در هنگام درد در خانه و در صورت لزوم، ایبوپروفن، ناپروکسن یا استامینوفن را در ۳ تا ۵ روز اول مصرف کنید. داروها را طبق دستور پزشک مصرف کنید. داروهای مسکن ممکن است شما را دچار یبوست کند. در صورت بروز این مشکل میتوانید از داروهای مسهل بدون نسخه استفاده کنید.
اکثرا جای زخم به مرور زمان به خطوط سفید نرم و صاف تبدیل میشوند. محل برش کمی برجسته خواهد شد و ممکن است تورم و کبودی خفیف در محل برش وجود داشته باشد. این مسئله برای چند هفته پس از جراحی تیروئیدکتومی طبیعی است و به مرور زمان برطرف میشود.
در طی چند هفته اول پس از جراحی، ناحیه خط جراحی قرمز، سفت و ضخیم میشود و این طبیعی است. ممکن است احساس تورم یا سفتی داشته باشید که به مرور زمان برطرف میشود.
همچنین ممکن است یک یا دو روز پس از جراحی، مقدار کمی مایع آبکی و قرمزرنگ تراوش کند که طبیعی است. اگر جای زخم ضخیم و زرد است (مانند چرک)، یا تب دارید، یا اگر محل برش قرمز و گرم شد، با پزشک تماس بگیرید.
جای زخمها معمولاً دائمی هستند و با افزایش بهبودی، کمتر دیده میشود.
هیچ تضمینی وجود ندارد که آیا روغن ویتامین E به بهبود سریعتر جای زخم کمک میکند یا جای زخم کمتر دیده میشود. استفاده از هر روغن یا لوسیونی که رطوبت پوست را افزایش دهد به بهبودی سریعتر کمک خواهد کرد. یک تا دو هفته پس از جراحی میتوانید جای زخم خود را به آرامی با استفاده از روغن یا لوسیون به مدت پنج دقیقه و هرروز چند بار ماساژ دهید.
تا یک سال پس از جراحی جای زخم را از نور مستقیم خورشید دور نگه دارید. نور مستقیم بیش از حد خورشید باعث میشود جای زخم تیرهتر از پوست اطراف آن شود. در بیرون از منزل باید از کرم ضد آفتاب با حداقل SPF ۱۵ استفاده کنید.
بعد از جراحی تیروئید درصورتیکه علائم زیر را دارید باید به پزشک خود مراجعه کنید:
- تب بالا
- مشکل در بلع
- افزایش درد در محل برش که با داروی مسکن تسکین نمییابد.
- افزایش تورم، قرمزی یا تخلیه از محل برش
- بیحسی یا گزگز انگشتان دست، انگشتان پا یا اطراف دهان
- گرفتگی عضلات