پرکاری پاراتیروئید

به همین دلیل تشخیص بیماری ممکن است چالش‌برانگیز باشد. در ادامه، به شایع‌ترین علائم این بیماری اشاره کرده‌ایم:

علائم عمومی

• خستگی و ضعف: افراد مبتلا به پرکاری پاراتیروئید معمولاً از خستگی مزمن و ضعف عمومی بدن شکایت دارند.
• افسردگی و تغییرات خلق و خو: این بیماری می‌تواند باعث افسردگی، اضطراب و تغییرات خلقی شود.

علائم خاص گوارشی

• تهوع و استفراغ: افزایش سطح کلسیم ممکن است باعث تهوع و استفراغ شود.
• یبوست: بسیاری از بیماران از یبوست مزمن رنج می‌برند.
• کاهش اشتها: کاهش اشتها و کاهش وزن نیز ممکن است رخ دهد.

علائم خاص کلیوی

• تشنگی و ادرار بیش از حد: افزایش کلسیم خون می‌تواند باعث افزایش تشنگی و ادرار بیش از حد (پلی‌اوری) شود.
• سنگ کلیه: تشکیل سنگ‌های کلیه به دلیل افزایش کلسیم در ادرار یک علامت شایع است.
• نارسایی کلیه: در موارد شدید، ممکن است به نارسایی کلیه منجر شود.

علائم خاص اسکلتی و عضلانی

• دردهای استخوانی و مفصلی: افزایش سطح کلسیم می‌تواند منجر به دردهای استخوانی و مفصلی شود.
• ضعف عضلانی: ضعف و درد عضلانی نیز ممکن است وجود داشته باشد.
• کاهش تراکم استخوان: پرکاری پاراتیروئید می‌تواند منجر به کاهش تراکم استخوان (استئوپنی یا استئوپورز) و افزایش خطر شکستگی استخوان‌ها شود.

علائم خاص قلبی-عروقی

• افزایش ضربان قلب: افزایش کلسیم می‌تواند منجر به افزایش ضربان قلب و در موارد شدید، به آریتمی قلبی منجر شود.
• فشار خون بالا: فشار خون بالا نیز می‌تواند یکی از عوارض این بیماری باشد.

علائم خاص عصبی

• اختلالات حافظه و تمرکز: بیماران ممکن است از مشکلات حافظه و تمرکز شکایت داشته باشند.
• سردرد: سردردهای مزمن نیز می‌تواند یکی از علائم باشد.

علت پرکاری پاراتیروئید اولیه

این بیماری به دلیل مشکلات مستقیم در خود غدد پاراتیروئید رخ می‌دهد. علل اصلی این نوع عبارتند از:

• آدنوم پاراتیروئید: شایع‌ترین علت پرکاری پاراتیروئید اولیه است و شامل یک تومور خوش‌خیم در یکی از غدد پاراتیروئید می‌شود که منجر به تولید بیش از حد هورمون پاراتیروئید (PTH) می‌گردد.
• هیپرپلازی غدد پاراتیروئید: رشد بیش از حد و غیرطبیعی تمام چهار غده پاراتیروئید که باعث افزایش تولید هورمون PTH می‌شود.
• کارسینوم پاراتیروئید: تومورهای سرطانی غدد پاراتیروئید که اگرچه نادر است، می‌تواند باعث پرکاری پاراتیروئید اولیه شود.
• نئوپلازی غدد درون‌ریز چندگانه نوع ۱ (MEN1): یک اختلال ژنتیکی نادر که منجر به تشکیل تومورهای خوش‌خیم یا بدخیم در غدد درون‌ریز، از جمله غدد پاراتیروئید می‌شود.

علت پرکاری پاراتیروئید ثانویه

این نوع بیماری ناشی از مشکلات پزشکی دیگری است که باعث کاهش سطح کلسیم در خون می‌شوند و در نتیجه، غدد پاراتیروئید به منظور جبران، هورمون بیشتری تولید می‌کنند. علل اصلی این نوع عبارتند از:

• بیماری‌های مزمن کلیوی: شایع‌ترین علت پرکاری پاراتیروئید ثانویه است. نارسایی کلیه باعث کاهش توانایی بدن در دفع فسفر و فعال‌سازی ویتامین D می‌شود که منجر به کاهش سطح کلسیم در خون و تحریک غدد پاراتیروئید می‌گردد.
• کمبود ویتامین D: ویتامین D برای جذب کلسیم از روده ضروری است. کمبود طولانی‌مدت ویتامین D می‌تواند باعث کاهش سطح کلسیم در خون و تحریک غدد پاراتیروئید به تولید بیش از حد هورمون PTH شود.
• اختلالات جذب کلسیم: بیماری‌هایی مانند بیماری سلیاک یا سایر اختلالات گوارشی که جذب کلسیم را مختل می‌کنند، می‌توانند باعث کاهش سطح کلسیم و در نتیجه، پرکاری پاراتیروئید ثانویه شوند.
• نارسایی ویتامین D ناشی از مصرف ناکافی یا کمبود قرارگیری در معرض نور خورشید: کمبود ویتامین D می‌تواند باعث کاهش سطح کلسیم خون و تحریک غدد پاراتیروئید شود.

تاریخچه پزشکی و معاینه بالینی

• مصاحبه پزشکی: پزشک با بیمار در مورد علائم، سابقه خانوادگی، بیماری‌های مرتبط و هر گونه مصرف داروها گفتگو می‌کند.
• معاینه فیزیکی: پزشک علائم فیزیکی مرتبط با پرکاری پاراتیروئید را بررسی می‌کند، مانند تندرنس یا پوکی در استخوان‌ها، نشانه‌های سنگ کلیه، و ضعف عضلانی.

آزمایش‌های خونی

• سطح کلسیم خون: افزایش سطح کلسیم در خون (هیپرکلسمی) یک نشانه اصلی پرکاری پاراتیروئید است.
• سطح هورمون پاراتیروئید (PTH): افزایش سطح PTH نشان‌دهنده فعالیت بیش از حد غدد پاراتیروئید است.
• سطح فسفر خون: سطح پایین فسفر خون نیز ممکن است به دلیل پرکاری پاراتیروئید باشد.
• سطح ویتامین D: ارزیابی سطح ویتامین D برای تشخیص کمبود یا نارسایی ویتامین D که می‌تواند علت پرکاری پاراتیروئید ثانویه باشد.

آزمایش‌ ادرار

آزمایش کلسیم ادرار ۲۴ ساعته: این آزمایش برای اندازه‌گیری میزان کلسیم دفع شده در ادرار در طول ۲۴ ساعت استفاده می‌شود. نتایج می‌تواند به تفکیک پرکاری پاراتیروئید اولیه از سایر اختلالات کمک کند.

تصویربرداری‌های پزشکی

• سونوگرافی تیروئید و پاراتیروئید: برای بررسی اندازه و ساختار غدد پاراتیروئید و شناسایی آدنوم‌ها یا سایر ناهنجاری‌ها استفاده می‌شود.
• اسکن سیستامیبای پاراتیروئید: یک اسکن هسته‌ای که از مواد رادیواکتیو برای تشخیص تومورهای پاراتیروئید استفاده می‌کند.
• CT اسکن یا MRI: در موارد پیچیده‌تر، این تصویربرداری‌ها ممکن است برای بررسی دقیق‌تر غدد پاراتیروئید و نواحی اطراف آنها استفاده شود.

آزمایش‌های تخصصی دیگر

• اندازه‌گیری سطح کلسیم در استخوان: دانسیتومتری استخوان (DXA) برای ارزیابی تراکم استخوان و تعیین میزان کاهش تراکم استخوان‌ها انجام می‌شود.
• آزمایش ژنتیکی: در موارد نادر که احتمال وجود اختلالات ژنتیکی مانند نئوپلازی غدد درون‌ریز چندگانه نوع ۱ (MEN1) وجود دارد، آزمایش‌های ژنتیکی انجام می‌شود.

درمان پرکاری پاراتیروئید اولیه

جراحی پاراتیروئید

• برداشتن آدنوم پاراتیروئید: جراحی برای برداشتن تومور خوش‌خیم (آدنوم) از غدد پاراتیروئید معمولاً درمان اصلی پرکاری پاراتیروئید اولیه است.
• هیپرپلازی پاراتیروئید: در مواردی که همه غدد پاراتیروئید بزرگ شده‌اند، جراحی می‌تواند شامل برداشتن برخی از غدد باشد.

دکتر سید احمد فنایی جراح تیروئيد و پاراتیروئید با بیش از ۲۰ سال سابقه انجام جراحی و ۵۰۰۰ جراحی موفق هستند. ایشان عضو فعال انجمن تیروئید آمریکا بوده و اعمال جراحی تیروئید و پاراتیروئید را با به روزترین تجهیزات پزشکی انجام میدهند. برای تعیین وقت با ما در تماس باشید.

مصرف دارو

• کلسیمیمتیک‌ها (مثل سیناکلست): این داروها با کاهش تولید هورمون پاراتیروئید (PTH) و کاهش سطح کلسیم خون کمک می‌کنند. این داروها معمولاً برای بیماران غیرقابل جراحی یا به عنوان درمان موقت استفاده می‌شوند.
• بیسفوسفونات‌ها (مثل آلندرونیت و ایباندرونیت): این داروها به کاهش تجزیه استخوان و کاهش سطح کلسیم خون کمک می‌کنند.
• مکمل‌های ویتامین D و کلسیم: در صورت نیاز به کنترل سطح کلسیم و بهبود وضعیت استخوان‌ها.

درمان پرکاری پاراتیروئید ثانویه

درمان علت زمینه‌ای

• بیماری‌های مزمن کلیه: درمان بیماری کلیوی اصلی، مانند دیالیز یا پیوند کلیه، می‌تواند به کاهش پرکاری پاراتیروئید کمک کند.
• کمبود ویتامین D: مکمل‌های ویتامین D برای رفع کمبود و بهبود جذب کلسیم و کاهش سطح پاراتیروئید استفاده می‌شود.

مصرف دارو

• کلسیمیمتیک‌ها (مثل سیناکلست): مشابه درمان پرکاری پاراتیروئید اولیه، این داروها می‌توانند برای کاهش تولید PTH و کنترل سطح کلسیم استفاده شوند.
• بیسفوسفونات‌ها: برای کاهش خطرات ناشی از افزایش تجزیه استخوان در بیماری‌های کلیوی مزمن.

مدیریت تغذیه‌ای

• رژیم غذایی: کاهش مصرف کلسیم و فسفر در برخی موارد می‌تواند کمک‌کننده باشد، به ویژه در بیماری‌های مزمن کلیوی.
• دیالیز: برای بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی که نیاز به کنترل دقیق‌تر سطح کلسیم و فسفر دارند.

روش‌های کمکی

• آب‌درمانی: مصرف کافی مایعات برای پیشگیری از تشکیل سنگ‌های کلیه.
• فعالیت بدنی: ورزش منظم برای حفظ سلامت استخوان‌ها و کاهش علائم عضلانی.

مدیریت وضعیت بیماری

• کنترل بیماری‌های مزمن کلیه: برای افرادی که به بیماری‌های مزمن کلیوی مبتلا هستند، مدیریت و درمان صحیح این بیماری‌ها می‌تواند به کاهش خطر پرکاری پاراتیروئید ثانویه کمک کند. دیالیز و پیوند کلیه در موارد نارسایی کلیوی می‌تواند مؤثر باشد.
• تأمین کافی ویتامین D: مصرف مکمل‌های ویتامین D و قرارگیری منظم در معرض نور خورشید برای پیشگیری از کمبود ویتامین D و کاهش خطر پرکاری پاراتیروئید ثانویه بسیار مهم است.

رعایت رژیم غذایی و ایجاد تغییراتی در سبک زندگی

• رژیم غذایی متعادل: مصرف کافی کلسیم و فسفر در رژیم غذایی می‌تواند به حفظ تعادل این مواد معدنی و پیشگیری از مشکلات مربوط به غدد پاراتیروئید کمک کند.
• پرهیز از مصرف بیش از حد کلسیم و مکمل‌ها: استفاده بیش از حد از مکمل‌های کلسیم می‌تواند به افزایش خطر پرکاری پاراتیروئید منجر شود. بنابراین، مصرف این مکمل‌ها باید تحت نظر پزشک و بر اساس نیاز واقعی بدن باشد.

پایش و مراجعه منظم به پزشک

• معاینه منظم: انجام معاینات منظم پزشکی و آزمایش‌های مربوط به سطح کلسیم و PTH در افرادی که در معرض خطر ابتلا به پرکاری پاراتیروئید هستند، مانند کسانی که سابقه خانوادگی یا مشکلات کلیوی دارند، می‌تواند به شناسایی زودهنگام و درمان پیشگیرانه کمک کند.
• پیگیری بیماری‌های ژنتیکی: برای افرادی با سابقه خانوادگی اختلالات غدد درون‌ریز، مشاوره ژنتیکی و بررسی‌های منظم می‌تواند به شناسایی و مدیریت زودهنگام کمک کند.

پرهیز از پرتودرمانی در ناحیه گردن

مدیریت دقیق درمان‌های پرتوی: در صورت نیاز به پرتودرمانی در ناحیه گردن برای درمان سرطان یا سایر بیماری‌ها، اقدامات پیشگیرانه و بررسی‌های منظم برای نظارت بر سلامت غدد پاراتیروئید توصیه می‌شود.

آموزش و آگاهی

آگاهی از علائم اولیه: آگاهی از علائم پرکاری پاراتیروئید مانند خستگی، درد استخوانی، و مشکلات گوارشی می‌تواند به شناسایی زودهنگام بیماری و اقدام سریع برای درمان کمک کند.