هاشیموتو چیست؟
بیماری هاشیموتو یا تیروئیدیت مزمن یک اختلال خود ایمنی است که بر غده تیروئید تأثیر میگذارد. اختلال خود ایمنی نوعی بیماری است که در اثر حمله سیستم ایمنی به بافتهای سالم ایجاد میشود. تیروئید هورمونهایی تولید میکند که در تنظیم بسیاری از عملکردهای بدن دخیل هستند. در بیماری هاشیموتو، سلولهای سیستم ایمنی منجر به مرگ سلولهای تولید کننده هورمون تیروئید میشوند. این بیماری معمولاً به کاهش تولید هورمون تیروئید و ایجاد وضعیتی به نام کم کاری تیروئید منجر خواهد شد. درمان اولیه هاشیموتو شامل جایگزینی هورمون تیروئید یا تجویز قرص لووتیروکسین است. بیماری هاشیموتو با نامهای تیروئیدیت هاشیموتو، تیروئیدیت لنفوسیتی مزمن و تیروئیدیت خودایمنی مزمن نیز شناخته میشود.
گواتر اولین علامت شایع تیروئیدیت هاشیموتو است. این وضعیت غالبا دردناک نیست اما میتواند یک نوع احساس پُری در قسمت پایین گردن شما ایجاد کند و باعث شود که گردنتان متورم بنظر برسد. به همین دلیل این بیماری تیروئیدیت نامیده میشود زیرا از جمله دلایل التهاب غده تیروئید است.
اگر بیماری هاشیموتو منجر به کم کاری تیروئید شود، میتواند به مرور زمان علائم زیر را ایجاد کند:
- خستگی، بی حالی و خواب زیاد
- افزایش وزن خفیف
- یبوست
- خشکی پوست
- احساس سرما
- ضربان قلب آهستهتر از حد طبیعی (برادی کاردی)
- سفتی مفاصل و درد عضلانی
- موهای خشک و شکننده، رشد آهسته مو یا ریزش مو
- خلق و خوی پایین یا افسردگی
- چشم و صورت پف کرده
- مشکلات حافظه یا مشکل در تمرکز
- پریودهای سنگین یا نامنظم
- کاهش میل جنسی
- ناباروری زنانه یا ناباروری مردانه
- سیستم ایمنی بدنتان آنتی بادیهایی میسازد که به دلایل ناشناخته به بافت تیروئید شما حمله میکنند.
- تعداد زیادی گلبول سفید (مخصوصاً لنفوسیتها) در تیروئید شما جمع میشود.
- این تجمع باعث التهاب (تیروئیدیت) میشود و به تیروئید آسیب میرساند.
- با گذشت زمان، این آسیب میتواند از تولید هورمون تیروئید کافی که بدن شما به آن نیاز دارد جلوگیری کند و این امر به کم کاری تیروئید منجر میشود. با این حال، همه افراد مبتلا به بیماری هاشیموتو به کم کاری تیروئید مبتلا نخواهند شد.
اینکه چه چیزی باعث میشود سیستم ایمنی به سلولهای تیروئید حمله کند، دقیقا مشخص نیست. شروع بیماری ممکن است به دلایل زیر باشد:
- عوامل ژنتیکی
- محرکهای محیطی مانند عفونت، استرس یا قرار گرفتن در معرض تشعشع
- تعامل (فعل و انفعال) بین عوامل محیطی و ژنتیکی
ریسک ابتلا چه افرادی به تیروئیدیت خودایمنی بیشتر است؟
هر فردی در هر سنی ممکن است به بیماری تیروئیدیت مزمن مبتلا شود اما فاکتورهای زیر با افزایش ریسک ابتلا به بیماری هاشیموتو مرتبط هستند:
جنسیت:
زنان بسیار بیشتر از مردان در معرض ابتلا به این بیماری هستند؛ در واقع ریسک ابتلا به بیماری هاشیموتو در زنان تقریبا ۱۰ برابر مردان است.
سن:
تیروئیدیت خودایمنی میتواند در هر سنی اتفاق بیفتد اما بیشتر در میانسالی (۳۰ تا ۵۰ سالگی) رخ میدهد.
سایر بیماریهای خود ایمنی:
ابتلا به یک بیماری خود ایمنی مانند بیماری آدیسون، بیماری سلیاک، لوپوس، کم خونی بدخیم، روماتیسم مفصلی، سندروم شوگرن و دیابت نوع ۱ خطر ابتلا به این بیماری را افزایش میدهد.
ژنتیک و سابقه خانوادگی:
اگر فرد یا افرادی در خانواده شما دارای اختلالات تیروئید یا سایر بیماریهای خود ایمنی باشند، شما در معرض ریسک ابتلا به این بیماری قرار خواهید گرفت. تحقیقات نشان میدهد که ژنتیک شما میتواند احتمال ابتلا به بیماری هاشیموتو را حدود ۸۰ درصد افزایش دهد.
بارداری:
تغییرات معمول در عملکرد سیستم ایمنی در دوران بارداری ممکن است یک ریسک فاکتور برای ابتلا به تیروئیدیت هاشیموتو باشد که بعد از بارداری شروع میشود.
مصرف بیش از حد ید:
ید بیش از حد در رژیم غذایی ممکن است به عنوان یک محرک در میان افرادی عمل کند که در حال حاضر در معرض خطر ابتلا به بیماری هاشیموتو هستند.
قرارگیری در معرض تشعشع:
افرادی که در معرض سطوح بیش از حد تشعشعات محیطی قرار دارند، بیشتر مستعد ابتلا به این بیماری هستند.
آیا بیماری هاشیموتو خطرناک است؟
به طور کلی تمام اختلالات تیروئید در صورت عدم تشخیص و درمان نشدن میتوانند در وهله اول بر کیفیت زندگی فرد تأثیر منفی بگذارند و در دراز مدت عوارض سلامتی جبران ناپذیری ایجاد کنند. بیماری هاشیموتو نیز این قاعده مستثنی نیست. با این حال هاشیموتو پیش آگهی بسیار مثبتی در درمان دارد. این بدان معناست که با تشخیص به موقع و دریافت دوز مناسب دارو به خوبی قابل کنترل است.
بیماری هاشیموتو به خودی خود خطرناک نیست. با این حال اگر این بیماری خیلی دیر تشخیص داده شود یا تحت درمان مناسب قرار نگیرد، میتواند عوارض خطرناکی برای فرد مبتلا ایجاد نماید و در برخی موارد حتی کشنده باشد.


عوارض عدم درمان تیروئیدیت هاشیموتو
با نظارت و درمان مادام العمر، پیش آگهی (چشم انداز) برای افراد مبتلا به بیماری هاشیموتو عالی است. با این حال اگر کم کاری تیروئید ناشی از این بیماری به درستی کنترل و درمان نشود، میتواند به مشکلات سلامتی خاصی منجر گردد، از جمله:
- کلسترول بالا
- بیماری قلبی و نارسایی قلبی
- فشار خون بالا
- افسردگی
- کما میکسدم (Myxedema coma): این وضعیت، یک عارضه نادر کم کاری تیروئید شدید است و در آن، عملکردهای بدن شما به حدی کاهش مییابد که میتواند کشنده باشد.
- بدون دریافت درمان مناسب، کم کاری تیروئید میتواند مشکلاتی در دوران بارداری نیز ایجاد کند، از جمله زایمان زودرس و سقط جنین.
انجام تست عملکرد تیروئید
برای تعیین اینکه آیا علت علائم شما کم کاری تیروئید است یا نه، پزشک یک آزمایش خون تجویز میکند که ممکن است شامل موارد زیر باشد:
تست :TSH هورمون محرک تیروئید (TSH) توسط غده هیپوفیز تولید میشود. هنگامی که هیپوفیز هورمونهای تیروئید پایین را در خون تشخیص دهد، هورمون محرک تیروئید (TSH) را به تیروئید میفرستد تا تولید هورمون تیروئید را افزایش دهد.
تست T4: هورمون اصلی تیروئید، تیروکسین (T4) است.
انجام آزمایشات آنتی بادی
به جز تیروئیدیت مزمن، شرایط سلامتی دیگری نیز میتوانند به کم کاری تیروئید منجر شوند. برای تعیین اینکه آیا بیماری هاشیموتو علت کم کاری تیروئید است، پزشک شما آزمایش آنتی بادی را تجویز میکند. اگر اتوآنتی بادیهای خاصی در خون خود داشته باشید، معمولاً نشان دهنده آن است که بیماری هاشیموتو، علت کم کاری تیروئید شماست؛ نه چیز دیگری مانند کمبود ید.
توجه: در برخی موارد ممکن است پزشک یک سونوگرافی تیروئید را برای بررسی اندازه تیروئید و اطمینان از نداشتن گرههای تیروئید توصیه کند.
جواب آزمایش هاشیموتو
نتایج زیر در تستهای هاشیموتو میتوانند نشان دهنده ابتلا به این بیماری باشند:
- سطح TSH بالا در خون نشان دهنده کم کاری تیروئید است.
- سطح پایین تیروکسین خون (T4) یافتههای تست TSH را تأیید میکند و نشان میدهد که مشکل در خود تیروئید است.
- معمولاً در این بیماری، سیستم ایمنی شما آنتی بادی علیه پراکسیداز تیروئید (TPO) تولید میکند؛ پروتئینی که نقش مهمی در تولید هورمون تیروئید دارد. اکثر افراد مبتلا به بیماری هاشیموتو آنتی بادیهای تیروئید پراکسیداز (TPO) در خون خود دارند. ممکن است انجام تستهای آزمایشگاهی برای سایر آنتی بادیهای مرتبط با بیماری هاشیموتو نیز مورد نیاز باشد.
درمان تیروئیدیت هاشیموتو به این بستگی دارد که تیروئید شما آنقدر آسیب دیده باشد که باعث کم کاری تیروئید شود یا نه. اگر کم کاری تیروئید ندارید یا در حد بسیار خفیف است، ممکن است پزشک شما هیچ دارویی تجویز نکند بلکه فقط علائم شما را کنترل کرده و سطح هورمون تیروئیدتان را بررسی کند.
اگر کم کاری تیروئید دارید، یک دارو (عموما به شکل قرص) برای شما تجویز خواهد شد. این دارو که لووتیروکسین نام دارد، یک نسخه شیمیایی یا مصنوعی از هورمون طبیعی تیروئید T4 است و برای بازگرداندن متابولیسم طبیعی شما طراحی شده است. قرص لووتیروکسین در دوزهای مختلفی موجود است. دوز دقیقی که پزشکتان تجویز میکند، به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- سن
- وزن
- شدت کم کاری تیروئید
- سایر مشکلات سلامتی
- سایر داروهایی که ممکن است با هورمونهای تیروئید مصنوعی تداخل داشته باشند.
۶ تا ۸ هفته پس از شروع درمان، پزشک آزمایش TSH را برای نظارت بر عملکرد تیروئید و اطمینان از دریافت دوز مناسب تجویز میکند. پس از تنظیم دوز، این آزمایش در ۶ ماه و سپس یک سال دیگر تکرار میشود. شما باید تا پایان عمر از این دارو استفاده کنید زیرا هیچ درمانی برای تیروئیدیت خودایمنی وجود ندارد.
از آنجایی که هورمونهای تیروئید در بدن بسیار کُند عمل میکنند، ممکن است چند ماه طول بکشد تا علائم هاشیموتو از بین برود و گواتر شما کوچک شود. با این حال، گواترهای بسیار بزرگ که بهبود نمییابند، ممکن است نیاز به جراحی تیروئید و برداشتن غده تیروئید داشته باشند.
اگر لووتیروکسین تمام علائم کم کاری تیروئید شما را کنترل نکند، پزشک ممکن است داروی دیگری به نام سیتومل (لیوتیرونین سدیم) که نسخه مصنوعی یک هورمون تیروئید دیگر به نام T3 است را به برنامه درمانی شما اضافه کند یا این دو هورمون را با هم ترکیب نماید.
اگرچه در مورد تیروئیدیت هاشیموتو پیشگیری ممکن نیست اما به خاطر داشته باشید که این اختلال تیروئید بسیار قابل کنترل است. اگر نگران وجود هر گونه علائم احتمالی هستید، آن را با پزشکتان در میان بگذارید تا در صورت لزوم، هر چه سریعتر درمان آغاز شود.
سوالات متداول
تیروئیدیت مزمن در ابتدا بدون علامت است اما در صورتی که به کم کاری تیروئید منجر شود، میتواند علائمی نظیر خستگی، خشکی پوست، یبوست، افزایش وزن و … ایجاد کند.
هیچ درمان قطعی برای بیماری هاشیموتو وجود ندارد. اگر این وضعیت به کم کاری تیروئید منجر شده باشد، معمولا دارویی به نام لووتیروکسین برای کنترل علائم تجویز خواهد شد که لازم است تا پایان عمر آن را مصرف کنید.
در بسیاری از موارد بله. ژنتیک و سابقه خانوادگی یکی از مهمترین ریسک فاکتورهای ابتلا به بیماری هاشیموتو است.
بیماری هاشیموتو، شایعترین علت کم کاری تیروئید است و از هر ۱۰۰ نفر حدود ۵ نفر به آن مبتلا میشوند.






بدون دیدگاه