تیروئیدیت چیست؟
تیروئیدیت یک اصطلاح عمومی است که به «التهاب غده تیروئید» اشاره دارد. تیروئیدیت شامل گروهی از اختلالات فردی است که باعث التهاب تیروئید میشود اما به روشهای مختلفی خود را نشان میدهند. به عنوان مثال، تیروئیدیت هاشیموتو شایعترین علت کم کاری تیروئید است. با این حال انواع دیگری از تیروئیدیت نیز وجود دارد. تیروئیدیت میتواند به تولید بیش از حد یا تولید کمتر از حد هورمون تیروئید منجر شود.
انواع تیروئیدیت کدام است؟
انواع مختلفی از التهاب غده تیروئید وجود دارد که در ادامه به آنها میپردازیم.
این وضعیت خودایمنی که تیروئیدیت لنفوسیتی مزمن نیز نامیده میشود، توسط آنتی بادیهای ضد تیروئید ایجاد میشود. هاشیموتو، رایجترین شکل تیروئیدیت و شایعترین علت کم کاری تیروئید است و به درمان مادام العمر نیاز دارد.
این یک وضعیت خودایمنی است که توسط آنتی بادیهای ضد تیروئید ایجاد میشود. همانطور که از نام آن پیداست، این بیماری هیچ علامتی ندارد. این بیماری مشابه تیروئیدیت پس از زایمان است و بهبودی معمولاً تا ۱۸ ماه طول میکشد. تیروئیدیت خاموش با یک مرحله تولید بیش از حد هورمون تیروئید شروع میشود و به دنبال آن یک دوره طولانیتر از کاهش تولید هورمون تیروئید وجود خواهد داشت.
این یک وضعیت خودایمنی ناشی از آنتی بادیهای ضد تیروئید است که میتواند در عرض یک سال پس از زایمان رخ دهد و نسبتا نادر است. با درمان مناسب، تیروئید معمولا در عرض ۱۸ ماه بهبود مییابد.
این وضعیت ناشی از پرتودرمانی است که به عنوان یک درمان پزشکی برای برخی سرطانها به کار میرود. همچنین میتواند بواسطه ید رادیواکتیو مورد استفاده برای درمان پرکاری تیروئید ایجاد شود.
این یک وضعیت اغلب دردناک است و تصور میشود که توسط یک ویروس ایجاد شود. این بیماری معمولاً قبل از عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی رخ میدهد.
این وضعیت نادر توسط یک ارگانیسم یا باکتری عفونی ایجاد میشود.
این وضعیت ناشی از استفاده از داروهایی مانند آمیودارون، اینترفرونها، لیتیوم و سیتوکینها است. با این حال این بیماری چندان شایع نیست و فقط در بخش کوچکی از افرادی که از این داروها استفاده میکنند، ممکن است اتفاق بیفتد.
این وضعیت، یک بیماری نادر است که در اثر التهاب مزمن و فیبروز غده تیروئید ایجاد میشود. منظور از فیبروز، ضخیم شدن یا زخم شدن بافت تیروئید است.
التهاب تیروئید میتواند باعث آسیب سریع سلولهای تیروئید شود. این وضعیت باعث میشود که هورمون تیروئید به خون نشت کند و سطح هورمون تیروئید را افزایش دهد. هنگامی که این اتفاق میافتد، شما علائم پرکاری تیروئید را خواهید داشت که علائم احتمالی عبارتند از:
- کاهش وزن
- عصبی بودن، اضطراب یا تحریک پذیری
- مشکل خواب
- ضربان قلب سریع
- خستگی
- ضعف عضلانی
- رعشه (لرزش دست یا انگشتان)
- اسهال یا مدفوع شل
التهاب تیروئید همچنین میتواند منجر به آسیب آهسته و طولانی مدت سلولهای تیروئید شود. این مسئله باعث میشود سطح هورمون تیروئید در خون شما پایین باشد. هنگامی که این اتفاق میافتد، شما علائم کم کاری تیروئید را تجربه خواهید کرد که عبارتند از:
- افزایش وزن ناخواسته
- خستگی
- یبوست
- پوست خشک
- افسردگی
- دردهای عضلانی
افرادی که تیروئیدیت دارند، ممکن است درد و تورم در غده تیروئید (در قسمت جلوی گردن) نیز داشته باشند.
شایعترین علت، یک بیماری خود ایمنی است که نتیجه حمله تصادفی سیستم ایمنی بدن به غده تیروئید است. مشخص نیست که چرا سیستم ایمنی شما این کار را انجام میدهد. آنتی بادیهایی که به تیروئید حمله میکنند باعث بیشتر انواع تیروئیدیت میشوند. در جدول زیر میتوانید علل احتمالی هر نوع تیروئیدیت را مشاهده کنید.
| علت | نوع تیروئیدیت |
|---|---|
| آنتی بادیهای ضد تیروئید، بیماری خود ایمنی. | تیروئیدیت هاشیموتو |
| آنتی بادیهای ضد تیروئید، بیماری خود ایمنی. | تیروئیدیت بدون درد یا خاموش |
| آنتی بادیهای ضد تیروئید، بیماری خود ایمنی. | تیروئیدیت پس از زایمان |
| وجود احتمالی یک ویروس | تیروئیدیت تحت حاد |
| هر نوع ارگانیسم عفونی؛ در اغلب موارد باکتریها | تیروئیدیت عفونی حاد |
| به دنبال درمان با ید رادیواکتیو برای پرکاری تیروئید یا پرتودرمانی خارجی برای برخی سرطانها | تیروئیدیت ناشی از تشعشع |
| مصرف برخی داروها از جمله آمیودارون، لیتیوم، اینترفرونها، اینترلوکین-۲ و مهارکنندههای وارسی ایمنی | تیروئیدیت ناشی از دارو |
| فیبروز تیروئید (ضخیم شدن و ایجاد اسکار در بافت تیروئید) | تیروئیدیت ریدل |
ریسک ابتلا چه افرادی به تیروئیدیت بیشتر است؟
هر فردی در هر سن و جنسیتی میتواند به این بیماری مبتلا شود اما این وضعیت معمولا در افراد مونث خصوصا زنان بالغ بیشتر اتفاق میافتد. هاشیموتو در افراد مونث ۴ تا ۱۰ برابر بیشتر از افراد مذکر است و اغلب در زنان ۳۰ تا ۵۰ ساله ایجاد میشود. تیروئیدیت بدون درد یا خاموش نیز در جنس مونث رایجتر است و دومین علت شایع التهاب تیروئید (بعد از هاشیموتو) است.
مراحل تیروئیدیت
در اکثر انواع تیروئیدیت، سه مرحله (فاز) وجود دارد که عبارتند از:
فاز تیروتوکسیک: در طی این مرحله، تیروئید شما ملتهب میشود و هورمونهای زیادی ترشح میکند که باعث تیروتوکسیکوز موقت میشود.
فاز کم کاری تیروئید: به دنبال ترشح بیش از حد هورمونهای تیروئید برای چند هفته یا چند ماه، تیروئید شما هورمون تیروئید کافی برای ترشح نخواهد داشت. این وضعیت به کمبود هورمونهای تیروئید یا کم کاری تیروئید منجر میشود. تیروئیدیت هاشیموتو و تیروئیدیت ناشی از تشعشع معمولاً برای همیشه در فاز کم کاری تیروئید باقی میمانند.
فاز یوتیروئید: در طول فاز یوتیروئید، سطح هورمون تیروئید شما طبیعی است. این مرحله ممکن است به طور موقت پس از مرحله تیروتوکسیک و قبل از رفتن به فاز هیپوتیروئیدی رخ دهد یا ممکن است پس از بهبود التهاب غده تیروئید اتفاق بیفتد که در آن غده تیروئید سعی میکند سطح هورمونی طبیعی خود را حفظ نماید.

تستهای عملکرد تیروئید:
این تستهای خون، سطح هورمونهای مرتبط با تیروئید و هورمونهای تیروئید را در بدن اندازه گیری میکنند؛ از جمله هورمون محرک تیروئید (TSH)، T3 (تری یدوتیرونین) و T4 (تیروکسین). TSH از غده هیپوفیز شما میآید و غده تیروئید را برای تولید هورمونهای T4 و T3 تحریک میکند که با هم، هورمونهای تیروئید نامیده میشوند.
آزمایشات آنتی بادی تیروئید:
این آزمایشهای خون، آنتی بادیهای تیروئیدی را که شامل آنتی بادیهای ضد تیروئید (TPO) یا آنتی بادیهای محرک گیرنده تیروئید (TRAb) هستند، اندازه گیری میکنند. این آنتی بادیها میتوانند نشان دهند که شما به نوعی تیروئیدیت ناشی از بیماری خود ایمنی مبتلا هستید.
آزمایش جذب ید رادیواکتیو :(RAIU)
از آنجایی که ید در غده تیروئید جمع میشود، پزشک یا پرستار به شما ید رادیواکتیو را به صورت قرص یا مایع میدهد. در ۲۴ ساعت آینده، پزشک چندین نقطه را بررسی میکند تا ببیند تیروئید شما چقدر ید جذب کرده است.
اسکن تیروئید:
شما یک شات ید رادیواکتیو دریافت میکنید. سپس روی میز دراز میکشید و سرتان را به عقب خم میکنید تا گردنتان کاملا مشخص باشد. پزشک از یک دستگاه مخصوص برای گرفتن عکس از غده تیروئید شما استفاده میکند.
آزمایش خون
پروتئین واکنشی C (CRP):
این آزمایش، سطح پروتئین واکنشی C (CRP) را در خون شما اندازه گیری میکند. هنگامی که التهاب در بدن وجود دارد، CRP افزایش مییابد و معمولاً در تیروئیدیت عفونی حاد شاهد افزایش قابل توجه CRP خواهیم بود.
سرعت رسوب گلبول قرمز (ESR) یا sed rate
این آزمایش، میزان تورم یا التهاب را با سرعت رسوب گلبولهای قرمز شما اندازه گیری میکند. ESR بالا ممکن است به معنی تیروئیدیت تحت حاد باشد.
سونوگرافی:
سونوگرافی تیروئید میتواند ندول یا تومور، تغییر در جریان خون و بافت یا تراکم غده را نشان دهد.
درمان تیروتوکسیکوز
اگر در مرحله تیروتوکسیک هستید، پزشک ممکن است مسدود کنندههای بتا (beta-blockers) را برای کاهش تپش قلب (ضربان قلب سریع) و لرزش تجویز کند. با بهبود علائم، پزشک دارو را کاهش خواهد داد زیرا فاز تیروتوکسیک موقتی است.
درمان کم کاری تیروئید
اگر هاشیموتو دارید، پزشک داروهای جایگزین هورمون تیروئید مانند لووتیروکسین را تجویز میکند. در اغلب موارد مجبور خواهید بود این دارو را تا آخر عمر مصرف کنید زیرا کم کاری تیروئید ناشی از هاشیموتو معمولاً دائمی است.
اگر تیروئیدیت تحت حاد، بدون درد (خاموش) یا پس از زایمان دارید و علائم کم کاری تیروئید را تجربه میکنید، پزشک داروهای جایگزین هورمون تیروئید را تجویز خواهد کرد. احتمالاً باید دارو را برای تقریباً ۶ تا ۱۲ ماه مصرف کنید و سپس آن را کاهش دهید تا ببینید آیا کم کاری تیروئید دائمی دارید یا خیر.
اگر کم کاری تیروئید خفیف است و علائم کمی دارید، ممکن است نیازی به مصرف دارو نباشد.
سایر درمانهای بیماری التهاب تیروئید
اگر تیروئیدیت عفونی حاد دارید، عفونت باید درمان شود. درمان این عفونت احتمالاً شامل مصرف آنتی بیوتیک خواهد بود. اگر آبسه در تیروئید شما ایجاد شود، ممکن است لازم باشد پزشکتان مایع و چرک را با آسپیراسیون توسط سوزن ظریف (بیوپسی سوزنی) تخلیه کند.
تیروئیدیت ناشی از دارو معمولاً تا زمانی که داروی ایجاد کننده آن را مصرف میکنید ادامه دارد. ممکن است پزشک برای درمان التهاب تیروئید، داروی شما را به یک داروی مشابه تغییر دهد یا ممکن است بدون تغییر داروی فعلی از شما بخواهد همزمان با مصرف داروهای ایجاد کننده این بیماری از لووتیروکسین (داروهای هورمون تیروئید) نیز استفاده کند.
درد ناشی از تیروئیدیت عفونی حاد و تیروئیدیت تحت حاد معمولاً با داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند آسپرین یا ایبوپروفن قابل کنترل است. در برخی موارد، این درد میتواند شدید باشد و ممکن است نیاز به استروئید درمانی داشته باشد.
تیروئیدیت ریدل نیاز به درمان جراحی دارد.
عوارض بیماری تیروئیدیت
این بیماری به طور کلی خطرناک نیست و حتی ممکن است موقتی باشد. در این صورت پس از درمان میتوانید زندگی عادی داشته باشید. اگر این بیماری عود کرد یا دائمی شد، با پزشک خود برای مدیریت علائم همکاری کنید.
اگر برای تیروئیدیت تحت درمان قرار نگیرید، آسیب به تیروئید ممکن است ادامه یابد و منجر به مشکلات سلامتی بیشتری شود. برای زنان ممکن است مشکلاتی در باروری اتفاق بیفتد یا نوزادانی با نقص مادرزادی متولد شوند. تیروئید کم کار میتواند به بیماریهای قلبی، افزایش کلسترول، تورم و سایر شرایط ناخوشایند در مردان و زنان منجر شود.
با آنکه تیروئیدیت در اغلب مواقع نمیتواند زندگی شما را به خطر بیندازد اما ممکن است به یک وضعیت تهدید کننده زندگی به نام طوفان تیروئید دچار شوید. این وضعیت میتواند در صورت داشتن پرکاری تیروئید طولانی مدتِ درمان نشده یا کنترل نشده ایجاد شود که ممکن است ناشی از بیماری التهاب تیروئید باشد.
علائم طوفان تیروئید عبارتند از:
- تب بسیار بالا
- ضربان قلب سریع (تاکی کاردی) که میتواند بیش از ۱۴۰ ضربه در دقیقه باشد.
- احساس آشفتگی، تحریک پذیری و یا اضطراب.
- هذیان
اگر این علائم را تجربه کردید، به اورژانس مراجعه کنید.
اگر به تجویز پزشکتان داروهایی مصرف میکنید که میتوانند باعث تیروئیدیت شوند، در مورد ریسک این بیماری و اینکه آیا امکان قطع کردن یا تغییر دادن داروها وجود دارد یا خیر با پزشکتان مشورت کنید. با این حال ممکن است همچنان نتوانید از این بیماری پیشگیری کنید.
سوالات متداول
این بیماری به طور کلی بیماری کُشندهای نیست. این بدان معناست که در صورت تشخیص صحیح و دریافت درمان مناسب کاملا قابل کنترل است و نیازی نیست نگران عوارض ناشی از آن باشید. اما اگر برای آن تحت درمان قرار نگیرید، میتواند عوارض ناخوشایند متعددی ایجاد کند.
اکثر موارد این بیماری به علت حمله سیستم ایمنی بدن به غده تیروئید و ایجاد التهاب در آن اتفاق میافتد. با این حال برخی از انواع آن میتوانند به دنبال مصرف دارو، آلودگی به ویروس، فیبروز تیروئید و … ایجاد شوند.
از داروهای مختلفی برای کنترل و درمان این بیماری استفاده میشود. پزشک بر اساس نوع آن، علائم و وضعیت بالینی شما ممکن است استفاده از داروهایی نظیر لووتیروکسین، آنتی بیوتیکها، مسدود کنندههای بتا و … را توصیه کند.
میزان شیوع هاشیموتو (رایجترین نوع بیماری تیروئیدیت) حدود ۱ تا ۲ درصد است. سایر انواع بیماری، نادرتر هستند.
این بیماری همان تیروئید هاشیموتو است که یک مشکل دائمی و مادام العمر محسوب میشود.









بدون دیدگاه