عمل جراحی پاراتیروئید چیست؟
عمل جراحی پاراتیروئید که با عنوان پاراتیروئیدکتومی شناخته میشود، یک جراحی است که در طی آن یک یا چند غده پاراتیروئید برداشته میشود. چهار غده پاراتیروئید که هر کدام به اندازه یک دانه برنج هستند، در پشت غده تیروئید در گردن قرار دارند. جراحی غدد پاراتیروئید غالبا در مواردی توصیه میشود که پرکاری پاراتیروئید داشته باشید. این وضعیت، درست در نقطه مقابل کم کاری پاراتیروئید قرار دارد و به این معناست که غدد پاراتیروئید شما هورمون پاراتیروئید بیش از حد ترشح کنند. درمان ندولهای پاراتیروئید و تومورهای پاراتیروئید نیز از طریق انجام جراحی انجام میشود.
جراح پاراتیروئید در تهران
جراحی پاراتیروئید، یک عمل جراحی حساس و با اهمیت محسوب میشود و باید توسط یک جراح باتجربه و ماهر انجام شود. در غیر اینصورت ریسک بروز عوارض جانبی نظیر آسیب به عصب و برداشتن ناقص غدد پاراتیروئید پرکار، افزایش مییابد. همچنین ممکن است به جراحی پاراتیروئید مجدد نیاز پیدا کنید.
دکتر سید احمد فنایی از بهترین و شناخته شدهترین جراحانی است که میتوانید برای جراحی پاراتیروئیدکتومی خود انتخاب کنید. ایشان جراح و متخصص بیماریهای تیروئید و پاراتیروئید، عضو فعال انجمن تیروئید آمریکا (ATA) و دانشیار جراحی عمومی هستند.
جناب دکتر فنایی در طول ۲۰ سال گذشته، بیش از ۵۰۰۰ عمل جراحی موفق تیروئید و پاراتیروئید داشتهاند و از پیشرفتهترین تجهیزات و دانش روز دنیا در عملهای جراحی خود استفاده میکنند. ایشان اولین و تنها جراح پاراتیروئید در ایران هستند که از دستگاه عصب سنج برای جلوگیری از آسیب به اعصاب حنجره استفاده میکنند.


جراحی غدد پاراتیروئید چه زمان انجام میشود؟
در صورت ابتلا به پرکاری پاراتیروئید (یعنی زمانی که یک یا چند غده پاراتیروئید شما مقدار زیادی هورمون پاراتیروئید (PTH) تولید میکنند) ممکن است به جراحی پاراتیروئیدکتومی نیاز داشته باشید.
سایر دلایل انجام جراحی پاراتیروئیدکتومی عبارتند از:
- آدنوم پاراتیروئید (یک تومور غیر سرطانی در یک یا دو غدد پاراتیروئید)
- هیپرپلازی پاراتیروئید (بزرگ شدن چند غده پاراتیروئید)
- سرطان پاراتیروئید (بسیار نادر)
همچنین ممکن است به دلیل بیماری دیگری به پرکاری پاراتیروئید مبتلا شوید (به عنوان مثال بیماری کلیوی). این وضعیت با عنوان هیپرپاراتیروئیدیسم ثانویه شناخته میشود. در این صورت نیز جراحی معمولا توصیه میشود.
انواع جراحی پاراتیروئید
انواع مختلفی از جراحی غده پاراتیروئید وجود دارد که در ادامه با هر یک آشنا خواهید شد.

پاراتیروئیدکتومی سنتی
اکثر جراحیهای پاراتیروئیدکتومی زمانی انجام میشود که فرد تحت بیهوشی عمومی قرار گرفته است. بنابراین بیمار دردی احساس نمیکند. در جراحی پاراتیروئیدکتومی معمولی، جراح با ایجاد یک برش کوچک در پوست گردن یک لایه نازک از ماهیچه را کنار میزند تا به غده تیروئید و غدد پاراتیروئید در پشت آن دسترسی پیدا کند. آنگاه بعد از ارزیابی غدد پاراتیروئید، غدد آسیب دیده را خارج میکند. سپس جراح، عضلات جلوی گردن را به موقعیت مناسب برمیگرداند و آنها را در جای خود محکم میکند. در انتها، پوست گردن با بخیه یا چسب بسته میشود.

پاراتیروئیدکتومی بدون اسکار (ترانسورال)
این یک روش جدیدتر برای جراحی پاراتیروئید است که برخی بیماران شرایط انجام آن را دارند. جراح در این روش از طریق دهان به غدد پاراتیروئید دسترسی پیدا میکند. این جراحی هیچ گونه جای زخم قابل مشاهدهای باقی نمیگذارد زیرا هیچ برشی در قسمت بیرونی گردن وجود ندارد.

نحوه عمل جراحی پاراتیروئید
مراحل کلی جراحی پاراتیروئید به قرار زیر است:
- حدود یک ساعت قبل از جراحی پاراتیروئید، یک رنگ آبی (متیلن آبی) در لوله پلاستیکی ظریفی که در رگ بازوی شما قرار داده شده است، تزریق میشود. غدد، رنگ آبی را جذب میکنند که به جراح کمک میکند تا غدد پاراتیروئید را در طول جراحی پیدا کند.
- عمل معمولاً تحت بیهوشی عمومی انجام میشود.
- هنگامی که کاملا بیهوش شدید، جراح با توجه به روش جراحی یک برش کوچک (۵ تا ۷ سانتی متری) در گردن یا دهان شما ایجاد میکند و یک یا چند غده پاراتیروئید آسیب دیده را برمیدارد.
- سپس محل برش را بخیه میزند که این بخیه معمولاً در روز دوم پس از جراحی برداشته میشود.
- گاهی اوقات یک لوله پلاستیکی نازک (درن) در زخم قرار داده میشود. این کار به جمع آوری مایعات اضافی از ناحیه جراحی شده کمک میکند. یک پرستار معمولاً بعد از ۲۴ تا ۴۸ ساعت، درن را خارج میکند.

عوارض جراحی غده پاراتیروئید
به طور کلی پاراتیروئیدکتومی با عوارض جدی همراه نیست. اما مانند هر عمل جراحی ممکن است خطراتی نیز داشته باشد. عوارض کوتاه مدت احتمالی آن عبارتند از:
- گلو درد
- گرفتگی صدا
- عفونت
- هماتوم (جمع شدن خون در زیر پوست)
یک جراح با تجربه و متخصص میتواند در صورت بروز هر یک از این عوارض جانبی پاراتیروئیدکتومی به راحتی آنها را درمان نماید.
در صورتی که جراح پاراتیروئید انتخابی شما خبره و مجرب باشد، عوارض این عمل جراحی به حداقل میسد. در نتیجه انتخاب بهترین جراح پاراتیروئید بسیار تاثیر گذار است.
عوارض طولانی مدت پاراتیروئیدکتومی
در برخی موارد ممکن است این جراحی، عوارض جانبی طولانی مدتی نیز ایجاد کند که شایعترین آنها عبارتند از:
سندروم استخوان گرسنه (هیپوکلسمی مزمن):
وضعیتی است که به دلیل برداشتن همه یا تعداد زیادی از غدد پاراتیروئید اتفاق میافتد و در آن سطوح پایین PTH باعث کاهش سطح کلسیم در بدن میشود. این وضعیت در طولانی مدت بر تراکم و استحکام استخوانها تأثیر میگذارد.
پرکاری پاراتیروئید عود کننده:
اگر یک غده پاراتیروئید دیگر پس از جراحی بیش از حد فعال شود، ممکن است دوباره به هیپرپاراتیروئیدیسم مبتلا شوید. همچنین اگر جراح نتواند غده بیش فعال را پیدا کند، ممکن است به عود پرکاری پاراتیروئید دچار شوید.

عمل جراحی پاراتیروئیدکتومی چقدر طول میکشد؟
مدت زمان انجام جراحی پاراتیروئید به نوع جراحی، تعداد غدههای پاراتیروئید آسیب دیده و همچنین مهارت و تجربه جراح بستگی دارد. اما به طور کلی عمل جراحی پاراتیروئیدکتومی معمولا حدود یک ساعت طول میکشد.
چگونه برای جراحی پاراتیروئیدکتومی آماده شویم؟
جراح با توجه به نوع عمل جراحی پاراتیروئید و وضعیت شما دستورالعملهای خاصی ارائه خواهد داد تا در روزهای منتهی به عمل رعایت کنید.
- به احتمال زیاد لازم است برای مدت معینی قبل از جراحی از خوردن و آشامیدن خودداری کنید.
- در مورد سابقه ابتلا به بیماریهای خاص و همچنین حساسیتهای دارویی خود با جراح صحبت کنید.
- برای بررسیهای قبل از عمل، به موقع در بیمارستان حضور داشته باشید.
- در اغلب موارد لازم است از یک هفته قبل از عمل، از داروها و ویتامینهای رقیق کننده خون استفاده نکنید.
- از ۱۰ روز قبل از عمل سیگار نکشید. ترک سیگار قبل از عمل جراحی احتمال عوارض جانبی از جمله عفونت قفسه سینه و عفونت زخم را کاهش میدهد.
- اگر اضافه وزن دارید، پایین آوردن وزنتان نیز به کاهش احتمال بروز عوارض کمک خواهد کرد.
- از یکی از دوستان یا اعضای خانواده خود بخواهید تا بعد از عمل، شما را تا خانه همراهی کنند.
نکات مهم حین جراحی غده پاراتیروئید
مهمترین نکات حین جراحی غده پاراتیروئید شامل موارد زیر هستند.
- جراحی غده پاراتیروئید در اکثر موارد با بیهوشی عمومی انجام میشود. اگرچه ممکن است جراح با توجه به تکنیک جراحی و وسعت آن از بیحسی موضعی نیز استفاده نماید. بی حسی موضعی با یک یا چند تزریق در نزدیکی محل جراحی انجام میشود. در اینصورت شما در حین عمل، مقداری فشار و حرکت را احساس خواهید کرد (نه درد).
- بخش مهمی از جراحی پاراتیروئید شامل محافظت از اعصابی است که باعث حرکت تارهای صوتی و غدد پاراتیروئید باقیمانده میشوند تا آنها به طور طبیعی عمل کنند. استفاده از دستگاه عصب سنج در حین عمل از وارد آمدن آسیب به این اعصاب جلوگیری میکند.
- معمولا در طول جراحی برای اندازه گیری هورمون پاراتیروئید، یک تست خون انجام خواهد شد. پزشک با توجه به نتایج این آزمایش میتواند مطمئن شود که تمام غدد پاراتیروئید بیش فعال را خارج کرده است.
مراقبتهای بعد از جراحی پاراتیروئید
مهمترین نکات مراقبتی که لازم است بعد از جراحی پاراتیروئید رعایت کنید، عبارتند از:
- در هنگام دراز کشیدن ۲ یا ۳ عدد بالش زیر سرتان قرار دهید.
- در ۳ هفته اول بعد از عمل از فعالیتهای بدنی شدید، بلند کردن اجسام سنگین و خم شدن به جلو اجتناب کنید.
- حداقل به مدت ۲ هفته بعد از عمل، گردنتان را به سمت عقب نکشید.
- دوش گرفتن ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد از عمل بلامانع است.
- تا ۲ هفته بعد از عمل در وان آب گرم غوطه ور نشوید و شنا نکنید.
- پیاده روی ملایم روزانه به افزایش گردش خون و تسریع روند بهبودی و همچنین جلوگیری از یبوست و ذات الریه کمک خواهد کرد.
- به محض احساس خستگی، فعالیت بدنی خود را متوقف کرده و استراحت کنید.
- آنتی بیوتیکها و داروهای ضد درد تجویز شده توسط پزشک را به طور منظم مصرف کنید.
- در مورد مصرف داروهای رقیق کننده خون (مانند آسپرین) با جراح خود مشورت نمایید.
- تا زمان برطرف شدن گلو درد از یک رژیم غذایی نرم و مایع و نوشیدنیهای خنک استفاده کنید. مصرف خوراکیهایی مانند گوجه فرنگی و سایر مواد غذایی اسیدی و همچنین چیپس و سبزیجات خام میتواند درد و التهاب گلو را افزایش دهد.
- در صورت مشاهده علائمی نظیر تب بالا، افزایش درد، تورم در ناحیه گلو و ترشح از محل بخیه به جراح خود مراجعه کنید.
تستهای لازم قبل از عمل پاراتیروئید
برای تعیین محل غده پاراتیروئید یا غدههایی که بیش از حد فعال هستند، ممکن است از یک یا چند مورد از تستهای تصویربرداری زیر استفاده شود:
اسکن پاراتیروئید(Sestamibi):
برای این اسکن، یک شات سستامیبی در رگ شما تزریق میشود. Sestamibi یک رنگ رادیواکتیو است که توسط غدد پاراتیروئید بیش فعال جذب میشود و میتوان آن را توسط یک اسکنر که رادیواکتیویته را تشخیص میدهد پیدا کرد. برای تشخیص آسانتر مشکلات مربوط به غدد پاراتیروئید ممکن است اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT) با اسکن sestamibi ترکیب شود.
سونوگرافی:
سونوگرافی از امواج صوتی برای ایجاد تصاویری از غدد پاراتیروئید و بافت اطراف استفاده میکند. دستگاه کوچکی که روی پوست شما نگه داشته شده است (مبدل)، یکسری امواج صوتی با فرکانس بالا میفرستد و انعکاس امواج صوتی را در هنگام برخورد با ساختارهای داخل بدن ضبط میکند. سپس یک کامپیوتر این پژواکها را به تصاویری تبدیل میکند که روی صفحه نمایش دیده میشوند.
سونوگرافی همچنین میتواند برای شناسایی گرههای تیروئیدی که ممکن است در طول پاراتیروئیدکتومی نیاز به درمان داشته باشند، استفاده شود.
سی تی اسکن ۴ بعدی:
این نوع سی تی اسکن که از رنگ کنتراست برای نشان دادن غده پاراتیروئید استفاده میکند، میتواند برای کمک به یافتن محل غده پاراتیروئید بیش فعال استفاده شود.
سی تی اسکن PET-Coline:
این ارزیابی برای یافتن غدد پاراتیروئیدی که با تصویربرداریهای دیگر پیدا نشدهاند، انجام شود و معمولاً بعد از یک جراحی ناموفق قبلی به کار میرود.
علاوه بر تستهای تصویربرداری، آزمایشات زیر نیز قبل از عمل جراحی پاراتیروئید انجام خواهد شد:
- آزمایش خون، آزمایش ادرار، غربالگری تراکم استخوان
- بررسی تارهای صوتی و عملکرد آنها با استفاده از ابزاری به نام لارنگوسکوپ
مزایا انجام عمل جراحی پاراتیروئید
پاراتیروئیدکتومی میتواند کیفیت زندگی شما را از طرق مختلف بهبود بخشد. این عمل جراحی با بازگرداندن سطح کلسیم خون به محدوده سالم، علائم پرکاری پاراتیروئید را کاهش داده یا از بین میبرد که مهمترین آنها عبارتند از:
- درد مفاصل
- ضعف عضلانی
- حالت تهوع
- خستگی
- مه مغزی
- سنگ کلیه
- پوکی استخوان
- مشکلات قلبی
هزینه جراحی پاراتیروئید
عوامل مختلفی بر هزینه جراحی پاراتیروئید تأثیر میگذارند، بنابراین نمیتوان مقدار ثابتی را برای این عمل مشخص کرد. مهمترین فاکتورهایی که هزینه جراحی پاراتیروئید را تعیین میکنند، شامل موارد زیر هستند:
- هزینه آزمایشات و تستهای تشخیصی
- مدت زمان، پیچیدگی و نوع جراحی پاراتیروئید
- نوع بیمه درمانی
- هزینه داروها و ویزیتهای پس از عمل
- مدت زمان بستری در بیمارستان
سوالات متداول
بهبودی کامل از جراحی غده پاراتیروئید، بین یک تا سه هفته طول میکشد اما شما در عرض چند روز میتوانید فعالیتهای عادی خود را از سر بگیرید. با این حال قبل از شروع ورزش و فعالیتهای بدنی شدید حتما با پزشکتان مشورت کنید.
بله. شما از زمانی که به خانه برگردید، میتوانید فعالیتهای عادی خود را انجام دهید؛ اگرچه ممکن است برای چند روز بیشتر از حد معمول احساس خستگی کنید. اگر احساس سوزن سوزن شدن یا اسپاسم در انگشتان دست یا پا دارید، با پزشک خود تماس بگیرید زیرا این موارد میتواند نشانهای از کمبود کلسیم در خون شما باشد.
اکثر افراد میتوانند ۲ هفته پس از عمل جراحی پاراتیروئید به سر کار خود بازگردند. با این حال زمان دقیق بازگشت به کار به وسعت جراحی و نوع کاری که انجام میدهید بستگی دارد.
