کم کاری تیروئید

علائم تیروئید کم کار ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• خستگی
• حساسیت بیشتر به سرما
• یبوست
• پوست خشک
• افزایش وزن
• صورت پف کرده
• صدای خشن
• مو و پوست زبر
• ضعف عضلانی
• درد، حساسیت به لمس و سفتی عضلانی
• سیکل‌های قاعدگی سنگین‌تر از حد معمول یا نامنظم
• نازک شدن مو
• کُند شدن ضربان قلب (برادی کاردی)
• افسردگی
• مشکلات حافظه

علائم کم کاری تیروئید در نوزادان

همه افراد از جمله نوزادان ممکن است به کم کاری تیروئید مبتلا شوند. اکثر نوزادانی که بدون غده تیروئید یا با غده تیروئید کم کار متولد می‌شوند، فوراً علائمی ندارند. اما اگر کم کاری تیروئید تشخیص داده و درمان نشود، علائم زیر به تدریج آشکار خواهند شد:

• مشکلات تغذیه
• رشد نامناسب
• وزن‌گیری کُند و ناکافی
• زرد شدن پوست و سفیدی چشم‌ها (یرقان)
• یبوست
• تون عضلانی ضعیف
• پوست خشک
• گریه با صدای خشن و گرفته
• بزرگ شدن زبان
• تورم یا برآمدگی نرم در نزدیکی ناف (فتق ناف)
• حتی موارد خفیف کم کاری تیروئید درمان نشده در کودکان می‌تواند به مشکلات شدید رشد جسمی و ذهنی منجر شود.

علائم کم کاری تیروئید در کودکان و نوجوانان

به طور کلی، کودکان و نوجوانان مبتلا به تیروئيد کم کار علائمی مشابه علائم بزرگسالان دارند. با این حال ممکن است علائم زیر را نیز داشته باشند:

• رشد نامناسب که منجر به کوتاهی قد می‌شود.
• تأخیر در رشد دندان‌های دائمی
• بلوغ تأخیری (بلوغ دیررس)
• رشد ذهنی ضعیف

سایر علل کم کاری تیروئید عبارتند از:

پرتودرمانی در ناحیه گردن:

درمان برخی سرطان‌ها مانند لنفوم شامل پرتودرمانی در ناحیه گردن است. این پرتوها می‌توانند به سلول‌های تیروئید صدمه بزنند و تولید هورمون‌های کافی را برای تیروئید دشوار سازد.

درمان با ید رادیواکتیو:

این درمان معمولاً برای افرادی تجویز می‌شود که غده تیروئید پرکار (تیروئید پرکار) دارند. این درمان نیز به سلول‌های تیروئید آسیب می‌رساند، آنها را از بین می‌برد و معمولا به کم کاری تیروئید منجر می‌شود.

استفاده از داروهای خاص:

برخی از داروهایی که برای درمان مشکلات قلبی، بیماری‌های روانی و سرطان تجویز می‌شوند، گاهی اوقات می‌توانند بر تولید هورمون تیروئید تأثیر بگذارند. این داروها عبارتند از آمیودارون، اینترفرون آلفا، و اینترلوکین-۲

جراحی تیروئید:

جراحی برای برداشتن تیروئید منجر به کم کاری تیروئید می‌شود. اگر تنها بخشی از تیروئید برداشته شود، غده باقیمانده ممکن است همچنان بتواند هورمون کافی برای نیازهای بدن را تولید کند.

ید بسیار کم در رژیم غذایی:

تیروئید برای تولید هورمون تیروئید به ید نیاز دارد. بدن شما ید نمی‌سازد بنابراین باید آن را از طریق رژیم غذایی دریافت کنید. نمک خوراکی یددار سرشار از ید است. سایر منابع غذایی ید عبارتند از صدف، ماهی‌های آب شور، تخم مرغ و محصولات لبنی.

بارداری:

دلیل این مسئله دقیقا مشخص نیست اما گاهی اوقات، التهاب تیروئید پس از بارداری رخ می‌دهد که به آن، تیروئیدیت پس از زایمان می‌گویند. زنان مبتلا به این بیماری معمولاً یک افزایش شدید سطح هورمون تیروئید و به دنبال آن یک کاهش شدید تولید هورمون تیروئید خواهند داشت. در اغلب موارد، عملکرد تیروئید پس از چند ماه به حالت نرمال باز می‌گردد.

مشکلات تیروئید در بدو تولد:

برخی از نوزادان ممکن است با غده تیروئیدی متولد شوند که به درستی رشد نکرده یا به درستی کار نمی‌کند. به این وضعیت، کم کاری تیروئید مادرزادی گفته می‌شود.

آسیب یا اختلال غده هیپوفیز:

در موارد نادر، مشکل در غده هیپوفیز می‌تواند در تولید هورمون تیروئید اختلال ایجاد کند. غده هیپوفیز هورمونی به نام هورمون محرک تیروئید (TSH) می‌سازد که به تیروئید شما می‌گوید که چه مقدار هورمون باید تولید و ترشح کند.

اختلال در هیپوتالاموس:

اگر هیپوتالاموس در مغز به اندازه کافی هورمونی به نام TRH تولید نکند، یک نوع بسیار نادر از کم کاری تیروئید ممکن است رخ دهد. TRH بر آزاد شدن TSH از غده هیپوفیز تأثیر می‌گذارد.

اگرغده  تیروئید بزرگ شده باشد، ممکن است پزشک بتواند آن را در طول معاینه فیزیکی احساس کند و به کم کاری تیروئید مشکوک شود. اما برای تشخیص قطعی تیروئيد کم کار لازم است آزمایش خون انجام شود. اولین و مهم‌ترین آزمایش خون برای تشخیص کم کاری تیروئید، چک کردن سطح هورمون محرک تیروئید (TSH) در خون است. در برخی موراد سطوح هورمون‌های T3 و T4 نیز بررسی خواهد شد.

اگر نتایج آزمایش یا معاینه فیزیکی تیروئید شما غیرطبیعی باشد، پزشک ممکن است برای بررسی ندول یا التهاب، سونوگرافی تیروئید یا اسکن تیروئید را تجویز کند.

کم کاری تیروئید در جواب آزمایش

اگر سطح TSH بالا باشد، میزان TSH مجددا به همراه سطح هورمون تیروئید T4 بررسی خواهد شد. اگر نتایج نشان داد که TSH بالا و T4 پایین است، تشخیص کم کاری تیروئید قطعی می‌شود. در برخی موارد ممکن است هورمون تیروئید T3  نیز اندازه گیری شود.

اگر آزمایش دوم نشان دهنده TSH بالا باشد اما T4 و T3 در محدوده استاندارد قرار داشته باشند، یک بیماری به نام «کم کاری تیروئید تحت بالینی» تشخیص داده می‌شود که معمولاً علائم قابل توجهی ایجاد نمی‌کند. نتایج آزمایشات خون تیروئید می‌تواند تحت تأثیر برخی داروها یا مکمل‌ها قرار گیرد. بنابراین قبل از انجام آزمایش خون، در مورد  داروها یا مکمل‌های مصرفی خود با پزشک‌تان صحبت کنید.

پزشک حدود ۶ تا ۸ هفته پس از شروع مصرف این دارو برای شما آزمایش خون تجویز می‌کند و با بررسی سطوح هورمون تیروئید، دوز لووتیروکسین را تنظیم می‌نماید. شما باید هر ۶ ماه یکبار یک آزمایش خون جدید انجام دهید تا در صورت لزوم، دوز داروی شما مجددا تنظیم شود.

کم کاری تیروئید تقریبا در تمامی موارد با مصرف داروهای هورمون تیروئید کنترل خواهد شد؛ البته تا زمانی که دوز توصیه شده را طبق دستورالعمل مصرف کنید. هرگز بدون مشورت با پزشک خود، مصرف دارو را قطع نکنید. مصرف بیش از حد داروهای هورمون تیروئید می‌تواند به مشکلات جدی مانند فیبریلاسیون دهلیزی یا پوکی استخوان منجر شود.

بهترین راه برای جلوگیری از ابتلا به نوع شدید کم کاری تیروئید و عوارض سلامتی ناشی از آن، چکاپ‌های سلامتی منظم و توجه به علائم تیروئيد کم کار است. اگر هر یک از علائم کم کاری تیروئید را تجربه کردید، بهترین کار مراجعه به پزشک و انجام تست‌های مورد نیاز است. کم کاری تیروئید در صورت تشخیص به موقع و دریافت درمان مناسب، بسیار قابل کنترل است.