سرطان تیروئید چیست؟
کانسر تیروئید، نوعی سرطان غدد درون ریز است که از غده تیروئید آغاز میشود و در واقع به معنای رشد غیر طبیعی و خارج از کنترل سلولهای تیروئیدی است. سرطان تیروئید میتواند در هر سن و جنسیتی اتفاق بیفتد و حتی مواردی از سرطان تیروئید در کودکان نیز گزارش شده است. به طور کلی این سرطان، یک بیماری بسیار قابل درمان است و نرخ موفقیت درمان بالایی دارد. جراحی تیروئید، یکی از درمانهای اصلی سرطان تیروئید است و در صورتی که در زمان مناسب و توسط یک پزشک باتجربه انجام شود، میتواند کانسر تیروئید را به طور کامل ریشه کن سازد.
در ادامه به بررسی علل و انواع جراحی تیروئید و سایر مسائل مرتبط با آن میپردازیم.
انواع سرطان غده تیروئید
کارشناسان سلامت، کانسر تیروئید را بر اساس نوع سلولهایی که سرطان از آنها رشد میکند طبقه بندی مینمایند. بر این اساس، ۴ نوع کانسر تیروئید وجود دارد.
تا ۸۰ درصد از تمام سرطانهای تیروئید از نوع پاپیلاری هستند. این نوع سرطان به کُندی پیشرفت میکند. اگرچه سرطان پاپیلاری تیروئید اغلب به غدد لنفاوی گردن گسترش مییابد، اما این بیماری به خوبی به درمان پاسخ میدهد. سرطان پاپیلاری بسیار قابل درمان است و به ندرت منجر به فوت خواهد شد.
حدود ۲ درصد از سرطانهای تیروئید از نوع مدولاری هستند. یک چهارم افراد مبتلا به سرطان مدولاری تیروئید، سابقه خانوادگی این بیماری را دارند. یک ژن معیوب (جهش ژنتیکی) ممکن است علت ابتلا به این سرطان باشد.
سرطان تیروئید فولیکولار تا ۱۵ درصد از تشخیصهای سرطان تیروئید را به خود اختصاص میدهد. این سرطان به احتمال بیشتری به استخوانها و اندامها مانند ریهها سرایت میکند. در صورت گسترش سرطان تیروئید فولیکولار و تبدیل آن به سرطان متاستاتیک، درمان بسیار دشوارتر خواهد بود.
این سرطان تهاجمی تیروئید میتواند به سرعت پیشرفت کند و اغلب به بافتهای اطراف و سایر قسمتهای بدن گسترش مییابد. درمان سرطان تیروئید آناپلاستیک بسیار سختتر از سایر انواع سرطانهای تیروئید است. احتمال وجود این نوع سرطان نادر حدود ۲ درصد است.
- حس کردن یک توده (ندول یا گره) در گردن؛ اگر ندول تیروئید دارید وحشت نکنید. اکثر گرهها خوش خیم هستند (نه سرطانی). از هر ۲۰ ندول تیروئید فقط ۳ مورد سرطانی (بدخیم) است.
- احساس تنگ شدن یقه لباس
- تغییرات صدا؛ از جمله گرفتگی و خشونت صدا
- مشکل در بلع
- متورم شدن غدد لنفاوی در گردن شما
- درد در گردن، گلو، فک یا گوش
اگر کانسر تیروئید شما به سایر نواحی بدن گسترش یافته باشد (متاستاز)، ممکن است علائمی نظیر موارد زیر را تجربه کنید:
- خستگی
- از دست دادن اشتها
- تهوع و استفراغ
- کاهش وزن ناگهانی و بدون دلیل
تجمع این سلولها تودهای به نام تومور تشکیل میدهد. تومور میتواند آنقدر بزرگ شود تا به بافت مجاور حمله کند و به غدد لنفاوی گردن گسترش یابد (متاستاز).
برای اکثر سرطانهای تیروئید، مشخص نیست که چه چیزی باعث تغییرات DNA و ایجاد سرطان میشود.
ریسک ابتلا چه افرادی به کانسر تیروئید بیشتر است؟
برخی عوامل مانند قرارگیری در معرض پرتوها، رژیم غذایی کم ید و ژنهای معیوب می توانند ریسک ابتلا به سرطان غده تیروئید را افزایش دهند. سایر عوامل خطر عبارتند از:
- بزرگ شدن تیروئید (گواتر)
- سابقه خانوادگی بیماری تیروئید یا سرطان غده تیروئید
- تیروئیدیت (التهاب غده تیروئید)
- جهشها یا تغییرات ژنی که باعث بیماریهای غدد درون ریز میشوند، مانند سندروم نئوپلازی متعدد غدد درون ریز نوعA ۲ (MEN2A) یا نوع 2B ((MEN2B
- مصرف کم ید
- چاقی (شاخص توده بدنی بالا)
- پرتودرمانی برای سرطان سر و گردن؛ به ویژه در دوران کودک.
- قرارگیری در معرض امواج رادیواکتیو ناشی از تسلیحات هستهای یا حادثه نیروگاه
سرطان تیروئید خوش خیم
شاید شنیدن اصطلاح سرطان خوش خیم برای شما عجیب و غریب به نظر برسد و به این فکر کنید که مگر سرطان همیشه بدخیم نیست؟! واقعیت این است که تودهها یا گرههایی که در غده تیروئید ایجاد میشوند، همیشه سرطانی نیستند. در اکثر اوقات این گرههای تیروئیدی خوش خیم هستند و مشکلی در عملکرد تیروئید ایجاد نمیکنند.
در چنین مواردی ممکن است بشنوید که فرد دارای سرطان تیروئید خوش خیم است. در صورت وجود سرطان تیروئید خوش خیم، خطری زندگی فرد را تهدید نمی کند و فقط کافی است این تودهها به طور منظم ارزیابی شوند. در مواردی که تودههای خوش خیم تیروئید به حدی بزرگ شوند که در بلع و صدای فرد اختلال ایجاد کنند، ممکن است پزشک جراحی تیروئید را برای برداشتن آنها توصیه نماید.


سرطان تیروئید بدخیم
سرطان تیروئید بدخیم همانطور که از نام آن پیداست، تومورهایی هستند که میتوانند به بافت اطراف حمله کنند و حتی به سایر نواحی بدن گسترش یابند. این نوع کانسر در صورت تشخیص به موقع و دریافت درمان مناسب میتواند درمان پذیر باشد. درمان سرطان تیروئید بدخیم با توجه به شدت سرطان ممکن است شامل جراحی برداشتن غده تیروئيد، درمان با ید رادیواکتیو و هورمون درمانی پس از جراحی باشد.
معاینه بدنی:
پزشک متخصص گردن شما را معاینه میکند تا تغییرات تیروئید مانند توده (ندول) در تیروئید را تشخیص دهد. همچنین ممکن در مورد ریسک فاکتورهای ابتلا به سرطان مانند مواجهه قبلی با پرتوها و سابقه خانوادگی سرطان تیروئید از شما سوال کند.
آزمایش خون عملکرد تیروئید:
آزمایشهایی که سطح هورمون محرک تیروئید (TSH) و هورمونهای تولید شده توسط غده تیروئید (T3 و T4) را اندازه گیری میکنند، ممکن است سرنخهایی در مورد سلامت تیروئید شما در اختیار پزشکتان قرار دهند.
تصویربرداری اولتراسوند:
اولتراسوند از امواج صوتی با فرکانس بالا برای ایجاد تصاویری از ساختار بدن استفاده میکند. برای ایجاد تصویر از تیروئید، مبدل اولتراسوند در پایین گردن شما قرار میگیرد. ظاهر ندول تیروئید در تصویر اولتراسوند (از جمله سایز و شکل) به پزشک کمک میکند تا تشخیص دهد که آیا احتمال سرطان وجود دارد یا خیر.
علائمی که نشان میدهد گره تیروئید، سرطانی است شامل رسوبات کلسیم (میکروکلسیفیکاسیون) در داخل گره و یک مرز نامنظم در اطراف ندول است. اگر احتمال سرطانی بودن یک ندول زیاد باشد، برای تایید تشخیص و تعیین نوع سرطان به آزمایشهای بیشتری نیاز است. همچنین ممکن است پزشک به منظور جستجوی علائم سرطان از سونوگرافی برای ایجاد تصاویری از گرههای لنفاوی در گردن استفاده کند.
برداشتن نمونه بافت تیروئید:
در طول بیوپسی آسپیراسیون با سوزن ظریف، پزشک یک سوزن بلند و نازک را از طریق پوست شما وارد ندول تیروئید میکند. معمولا از تصویربرداری اولتراسوند برای هدایت دقیق سوزن استفاده خواهد شد. پزشک از سوزن برای برداشتن برخی از سلولهای تیروئید استفاده میکند و یک نمونه برای تجزیه و تحلیل به آزمایشگاه فرستاده خواهد شد.
آسیب شناس در آزمایشگاه، نمونه بافت را زیر میکروسکوپ بررسی میکند و تشخیص میدهد که آیا سرطان وجود دارد یا خیر. نتایج همیشه واضح نیست. در برخی از انواع سرطانهای تیروئید (به ویژه سرطان تیروئید فولیکولی) ممکن است نتایج نامشخص باشند.
در اینصورت پزشک ممکن است یک روش بیوپسی دیگر یا یک عمل جراحی برای برداشتن گره تیروئید برای آزمایش را توصیه کند. آزمایشهای تخصصی سلولها برای بررسی تغییرات ژنی (آزمایش نشانگر مولکولی) نیز میتواند مفید باشد.
آزمایش تصویربرداری که از یک ردیاب رادیواکتیو استفاده میکند:
اسکن ید رادیواکتیو از فُرم رادیواکتیو ید و یک دوربین مخصوص برای تشخیص سلولهای سرطانی تیروئید در بدن شما استفاده میکند. این روش اغلب بعد از جراحی برای یافتن سلولهای سرطانی که ممکن است باقی مانده باشند استفاده میشود. این آزمایش برای سرطانهای پاپیلاری و فولیکولی بسیار مفید است.
سلولهای سالم تیروئید، ید را از خون جذب و استفاده میکنند. برخی از انواع سلولهای سرطانی تیروئید نیز این کار را انجام میدهند. هنگامی که ید رادیواکتیو در رگ تزریق شده یا بلعیده میشود، هر سلول سرطانی تیروئید در بدن، ید را جذب میکند. هر سلولی که ید را جذب میکند در تصاویر اسکن ید رادیواکتیو نشان داده میشود.
سایر آزمایشات تصویربرداری:
ممکن است پزشک یک یا چند آزمایش تصویربرداری دیگر شامل سونوگرافی، سی تی اسکن و ام آر آی تجویز کند تا تشخیص دهد که سرطان فراتر از غده تیروئید گسترش یافته است یا خیر.
آزمایش ژنتیک:
بخشی از سرطانهای مدولاری تیروئید ناشی از ژنهای ارثی است که از والدین به فرزندان منتقل میشود. اگر سرطان مدولاری تیروئید تشخیص داده شود، ممکن است پزشک توصیه کند که یک آزمایش ژنتیک انجام گردد. اطمینان از وجود یک ژن ارثی میتواند به درک خطر ابتلا به انواع دیگر سرطان و آگاهی از اینکه ژن ارثی شما ممکن است به فرزندتان منتقل شود کمک کند.
آیا سرطان تیروئید پخش میشود؟ متاستاز سرطان تیروئید
پزشکان از یک سیستم مرحله بندی برای تعیین اینکه آیا سرطان تیروئید پخش شده است و تا چه اندازه گسترش یافته است استفاده میکنند. به طور کلی زمانی که سلولهای سرطانی در تیروئید متاستاز میدهند، ابتدا به ساختارهای مجاور و غدد لنفاوی گسترش مییابند.
پس از آن، سرطان میتواند به غدد لنفاوی دور، اندامها و استخوانها گسترش یابد. مراحل سرطان تیروئید از ۱ (I) تا ۴ (IV) متغیر است. به زبان ساده هر چه این عدد بیشتر باشد، سرطان بیشتر گسترش یافته است.
سرطان تیروئید میتواند به سایر قسمتهای بدن مانند کبد، ریهها یا استخوانها گسترش یابد (متاستاز). تشخیص و درمان سرطان تیروئید در مراحل اولیه، خطر متاستاز را کاهش میدهد.


آیا سرطان تیروئید باز میگردد؟
افراد مبتلا به کانسر تیروئید در صورت تشخیص زودهنگام سرطان معمولا نرخ بقا و چشم انداز مثبتی دارند اما گاهی اوقات ممکن است این بیماری حتی پس از درمان موفق نیز باز گردد (مجددا عود کند). از آنجایی که کانسر تیروئید به کندی پیشرفت میکند، ممکن است تا ۲۰ سال طول بکشد تا مجددا عود کند. به طور کلی عود سرطان در ۳۰ درصد موارد اتفاق میافتد.
میزان عود ممکن است بسته به نوع آن و مرحله تشخیص متفاوت باشد. طبق تحقیقات، میانگین میزان عود کانسر تیروئید فولیکولی (دومین نوع شایع کانسر تیروئید) حدود ۱۳٫۶ درصد است. برای سرطان مدولاری تیروئید تخمین زده می شود که میزان عود میتواند تا ۵۰ درصد باشد؛ حتی اگر برداشتن تومور اولیه با جراحی موفقیت آمیز باشد.
جراحی تیروئید:
جراحی رایجترین و اصلیترین درمان کانسر تیروئید است. بسته به اندازه و محل تومور، جراح ممکن است بخشی از غده تیروئید (لوبکتومی) یا تمام غده (تیروئیدکتومی) را بردارد. جراح همچنین غدد لنفاوی مجاور را که در آن سلولهای سرطانی گسترش یافتهاند، برمیدارد.
درمان با ید رادیواکتیو:
در درمان با ید رادیواکتیو، شما قرص یا مایعی را میبلعید که حاوی دوز بالاتری از ید رادیواکتیو نسبت به آن مقداری است که در اسکن تشخیصی ید رادیواکتیو استفاده میشود. ید رادیواکتیو، سلولهای سرطانی غده تیروئید را کوچک میکند و از بین میبرد.
این درمان بسیار ایمن است. غده تیروئید تقریباً تمام ید رادیواکتیو را جذب میکند و بقیه قسمتهای بدن شما در معرض حداقل میزان اشعه قرار خواهد گرفت.
پرتودرمانی:
این روش سلولهای سرطانی را نابود کرده و رشد آنها را متوقف میکند. در پرتودرمانی خارجی از دستگاهی برای ارسال پرتوهای قوی انرژی به طور مستقیم به محل تومور استفاده میشود. پرتودرمانی داخلی (براکی تراپی) شامل قرار دادن دانههای رادیواکتیو ( radioactive seeds ) در داخل یا اطراف تومور است؛ در واقع در این روش، منبع اصلی اشعه رادیواکتیو در داخل یا اطراف تومورها قرار میگیرد.
شیمی درمانی:
داروهای شیمی درمانی داخل وریدی یا خوراکی، سلولهای سرطانی را میکشند و رشد سرطان را متوقف میکنند. تعداد بسیار کمی از افراد مبتلا به کانسر تیروئید به شیمی درمانی نیاز خواهند داشت.
هورمون درمانی:
این درمان مانع از ترشح هورمونهایی میشود که میتوانند باعث گسترش یا عود سرطان شوند.
تزریق الکل به نواحی سرطانی تیروئید:
فرسایش الکلی که به آن فرسایش اتانول نیز میگویند، شامل استفاده از یک سوزن برای تزریق الکل به نواحی کوچک سرطان تیروئید است. در این روش از تصویربرداری اولتراسوند برای هدایت دقیق سوزن استفاده خواهد شد. الکل باعث کوچک شدن سلولهای سرطانی تیروئید میشود.
کاهش قرارگیری در معرض تشعشات:
قرار گرفتن در معرض پرتو به ویژه در دوران کودکی، یک عامل خطر شناخته شده سرطان است. به همین دلیل، پزشکان دیگر از اشعه برای درمان بیماریهای نه چندان جدی استفاده نمیکنند. آزمایشهای تصویربرداری مانند اشعه ایکس و سی تی اسکن نیز کودکان را در معرض تشعشعات قرار میدهند ( با دوزهای بسیار پایینتر) بنابراین مشخص نیست که چقدر ممکن است خطر ابتلا به سرطان تیروئید (یا سایر سرطانها) را افزایش دهند.
اما برای ایمن بودن، کودکان نباید این آزمایشات را انجام دهند؛ مگر اینکه واقعا مورد نیاز باشند. در صورت نیاز این آزمایشات باید با استفاده از کمترین دوز تشعشع که همچنان تصویر واضحی ارائه میدهد، انجام شود.
جراحی پیشگیرانه:
آزمایشهای ژنتیکی میتوانند تعیین کنند که آیا شما حامل یک ژن تغییر یافته (جهش یافته) که خطر ابتلا به سرطان تیروئید را افزایش میدهد، هستید یا خیر. اگر ژن معیوب دارید، ممکن است لازم باشد قبل از ایجاد سرطان، جراحی پیشگیرانه را برای برداشتن غده تیروئید خود انجام دهید.
یدید پتاسیم:
اگر در طول یک فاجعه هستهای در معرض تشعشعات قرار گرفتهاید، مصرف یدید پتاسیم در عرض ۲۴ ساعت پس از قرار گرفتن در معرض تشعشع میتواند خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهد. یدید پتاسیم مانع جذب بیش از حد ید رادیویی توسط غده تیروئید شما میشود و در نتیجه تیروئیدتان سالم میماند.
سوالات متداول
جراحی تیروئید، اصلیترین درمان سرطان تیروئید محسوب میشود و در صورتی که در زمان مناسب و توسط یک متخصص باتجربه انجام شود، با نرخ موفقیت بالایی همراه خواهد بود.
به طور کلی ۴ نوع سرطان تیروئید داریم که عبارتند از سرطان تیروئید پاپیلاری، فولیکولار، مدولاری و آناپلاستیک.
بله. به طور کلی در ۳۰ درصد از موارد احتمال بازگشت کانسر تیروئید وجود دارد.
روشهای مختلفی برای تشخیص سرطان تیروئید وجود دارد که مهمترین آنها عبارتند از معاینه فیزیکی، آزمایش خون عملکرد تیروئید، سونوگرافی، سی تی اسکن و نمونه برداری از تیروئید.
علت دقیق سرطان تیروئید مشخص نیست اما وجود برخی ریسک فاکتورها میتواند احتمال ابتلا به سرطان را افزایش دهد؛ از جمله التهاب تیروئید، سابقه خانوادگی سرطان تیروئید، قرارگیری در معرض پرتوها در دوران کودکی، جهشهای یونی، مصرف کم ید و …






بدون دیدگاه