ندول تیروئید چیست؟
ندول یا گره تیروئید، تودهها یا برجستگیهای جامد یا پر از مایعی هستند که در غده تیروئید شما (واقع در قسمت جلوی گردن) ایجاد میشوند. ندول تیروئید میتواند تکی (منفرد) یا به شکل دستهای از گرهها باشد. گرههای تیروئید نسبتاً شایع هستند و به ندرت سرطانی میشوند. با این حال در مواردی که ندولها به شدت بر عملکرد تیروئید تأثیر بگذارند، ممکن است لازم باشد جراحی تیروئید انجام شود.
انواع ندول تیروئید کداماند؟
انواع مختلفی از گره تیروئید وجود دارد که در ادامه به رایجترین آنها میپردازیم.
آدنوم تیروئید به معنای رشد خوش خیم بافت طبیعی تیروئید است و شکلها و نامهای مختلفی دارد. این نوع از ندولهای تیروئید در صورتی که باعث ایجاد درد و فشار در قسمت جلوی گردن نشوند، معمولا نیازی به درمان ندارند. در مواردی که آدنوم تیروئید کاملا بدون علامت باشد، معمولا در طی یک سونوگرافی ساده تشخیص داده میشود.
آدنومهای سمی، آن دسته از آدنومهای تیروئیدی هستند که هورمون تیروئید اضافی ترشح میکنند و باعث ایجاد بیماری پرکاری تیروئید میشوند. آدنومهای سمی تیروئید در اغلب موارد خوش خیم هستند و فقط در موارد بسیار نادر (بین ۱ تا ۸ درصد) ممکن است بدخیم تشخیص داده شوند.
کیست تیروئید، ندول پر از مایعی است که در درون خود تیروئید ایجاد میشود. کیستهای خالص تیروئید معمولاً خوش خیم (غیر سرطانی) هستند.
گواتر چند ندولار به معنای بزرگ شدن غده تیروئید به دلیل وجود ندولهای متعدد است. در اغلب موارد، این گرهها خوش خیم هستند. همانطور که گفته شد، این وضعیت فقط در صورتی نیاز به درمان دارد که علائم پرکاری تیروئید را تجربه کنید یا اگر یک یا چند گره مشکوک به سرطان تیروئید باشد.
سرطان تیروئید زمانی ایجاد میشود که سلولهای طبیعی تیروئید دچار تغییرات ژنتیکی میشوند که به رشد غیرطبیعی آنها منجر میگردد. در موارد بسیار نادر ممکن است شما به دلیل وجود ندولهای تیروئید بدخیم به سرطان تیروئید مبتلا شوید.
علائم ندول تیروئید
اکثر گرههای تیروئید علائمی ایجاد نمیکنند. با این حال اگر چندین ندول یا ندولهای بزرگ داشته باشید، ممکن است برخی از علائم زیر را تجربه کنید.
در موارد نادر، ندولها میتوانند به اندازهای بزرگ شوند که علائم زیر را ایجاد کنند:
- مشکل در بلع یا تنفس
- گرفتگی صدا یا تغییر صدا
- درد در قسمت جلوی گردن
- بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر)
عملکرد بیش از حد (پرکاری) ندولهای تیروئید میتواند به تولید بیش از حد هورمونهای تیروئید منجر شود که به عنوان پرکاری تیروئید نیز شناخته میشود. علائم پرکاری تیروئید عبارتند از:
- ضربان قلب سریع (تپش قلب)
- احساس لرزش و یا مضطرب بودن
- کاهش وزن
- افزایش اشتها
- اسهال و اجابت مزاج مکرر
- مشکل در خوابیدن
- بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر)
- کم شدن خونریزی قاعدگی یا عقب افتادن عادت ماهیانه
گرههای تیروئید ممکن است با سطوح پایین هورمون تیروئید (کم کاری تیروئید) نیز مرتبط باشند. علائم کم کاری تیروئید عبارتند از:
- خستگی
- بی حسی و گزگز در دستها
- افزایش وزن
- پوست و موی خشک و زبر
- یبوست
- افسردگی
- قاعدگی زود به زود و شدید
علت ندول یا گره تیروئید چیست و چگونه ایجاد میشود؟
اکثر ندولهای تیروئید به دلیل رشد بیش از حد بافت طبیعی تیروئید ایجاد میشوند. علت این رشد بیش از حد معمولا ناشناخته است اما در اغلب موارد، بحث ژنتیک و سابقه خانوادگی در میان است.
تجمع این سلولها تودهای به نام تومور تشکیل میدهد. تومور میتواند آنقدر بزرگ شود تا به بافت مجاور حمله کند و به غدد لنفاوی گردن گسترش یابد (متاستاز).
برای اکثر سرطانهای تیروئید، مشخص نیست که چه چیزی باعث تغییرات DNA و ایجاد سرطان میشود.
در موارد نادر، گرههای تیروئید ممکن است با موارد زیر مرتبط باشند:
- تیروئیدیت هاشیموتو؛ یک بیماری خود ایمنی که منجر به کم کاری تیروئید میشود.
- تیروئیدیت یا التهاب مزمن تیروئید
- سرطان تیروئید
- کمبود ید
- انجام آزمایشات اشعه ایکس روی تیروئید در دوران نوزادی یا کودکی
ریسک ابتلا چه افرادی به گره تیروئید بیشتر است؟
هر کسی در هر سنی (کودکان و بزرگسالان) ممکن است به گره تیروئید دچار شود. با این حال گره تیروئید در جنس مونث تقریباً چهار برابر بیشتر از افراد مذکر است. همچنین آمار ابتلا به ندولهای تیروئید در کشورهایی که غذاهای خود را با ید غنی نمیکنند، بسیار بیشتر است. (غده تیروئید برای تولید هورمونها به ید کافی نیاز دارد).
عوامل دیگری که منجر به افزایش ریسک ابتلا به ندولهای تیروئید میشوند عبارتند از:
- سابقه پرتو درمانی تیروئید
- وجود سابقه خانوادگی ندول تیروئید یا سرطان تیروئید
- افزایش سن (بالای ۶۰ سال)
- کم خونی فقر آهن
- سیگار کشیدن
- چاقی
- سندروم متابولیک
- مصرف الکل
- افزایش سطح فاکتور رشد شبه انسولین ۱ (یک نوع هورمون)
- فیبروئید رحم
اندازه نرمال ندول غده تیروئید چقدر است؟
اغلب ندولهای تیروئید آنقدر کوچک هستند که مشکلاتی برای سلامتی ایجاد نمیکنند. با این حال، هنگامی که آنها بیشتر از اندازه معینی رشد کنند، ممکن است علائم یا شرایط نامطلوبی مانند پرکاری یا کم کاری تیروئید ایجاد نمایند. یک ندول کوچک با قطر کمتر از ۱ سانتی متر اغلب خوش خیم است اما اگر اندازه آن به بیش از ۲ سانتی متر برسد، خطر ابتلا به سرطان افزایش مییابد.
بر اساس یک مطالعه که توسط انجمن تیروئید آمریکا به آن اشاره شده است، احتمال سرطانی شدن ندولهای تیروئید با قطر بیشتر از ۴ سانتی متر، حدود ۱۵ درصد است.
نحوه تشخیص ندول تیروئید
در اغلب موارد، شما متوجه وجود گرههای تیروئید نخواهید شد؛ مگر آنکه پزشکتان در طی معاینه فیزیکی گردن شما، بتواند آنها را احساس کند. اگر پزشک عمومی به گره تیروئید مشکوک شود، شما را به یک متخصص غدد ارجاع خواهد داد. متخصص غدد برای تشخیص ندولهای تیروئید میتواند از یک یا چند مورد از روشهای زیر استفاده نماید:
معاینه بدنی:
پزشک از شما میخواهد که در حین معاینه تیروئید، آب دهان خود را قورت دهید؛ زیرا اگر گرهای در تیروئید شما وجود داشته باشد، معمولاً در انجام بلع، بالا و پایین میرود.
پزشک همچنین به دنبال علائم و نشانههای پرکاری تیروئید مانند لرزش، ضربان قلب سریع یا نامنظم و … خواهد بود. همچنین او علائم و نشانههای کم کاری تیروئید مانند ضربان قلب آهسته، پوست خشک و تورم صورت را بررسی میکند.
تستهای عملکرد تیروئید:
آزمایشهایی که سطح هورمون محرک تیروئید (TSH) و هورمونهای تولید شده توسط غده تیروئید را اندازه گیری میکنند، میتوانند نشان دهند که شما پرکاری تیروئید یا کم کاری تیروئید دارید.
سونوگرافی تیروئید:
این تکنیک تصویربرداری از امواج صوتی با فرکانس بالا برای تولید تصاویری از غده تیروئید شما استفاده میکند. سونوگرافی تیروئید، بهترین اطلاعات را در مورد شکل و ساختار گرهها ارائه میدهد. پزشک ممکن است از سونوگرافی برای تشخیص کیستها از گرههای جامد یا تعیین اینکه آیا ندولهای متعددی در تیروئید شما وجود دارد یا خیر استفاده کند.
سونوگرافی تیروئید همچنین میتواند به عنوان راهنما در انجام بیوپسی آسپیراسیون با سوزن ظریف به کار رود.
بیوپسی آسپیراسیون با سوزن ظریف:
در برخی موارد ممکن است پزشک برای اطمینان از عدم وجود سرطان، بیوپسی یا نمونه برداری از ندولهای تیروئید را توصیه کند. در طول این روش، پزشک یک سوزن بسیار نازک را در ندول وارد میکند و نمونهای از سلولها را خارج مینماید.
این روش معمولاً در مطب پزشک انجام میشود، حدود ۲۰ دقیقه طول میکشد و ریسک کمی دارد. سپس پزشک نمونهها را به آزمایشگاه میفرستد تا زیر میکروسکوپ تجزیه و تحلیل شوند.
اسکن تیروئید:
پزشک ممکن است اسکن تیروئید را برای کمک به ارزیابی گرههای تیروئید توصیه کند. در طی این تست، ید رادیواکتیو به ورید بازوی شما تزریق میشود. سپس روی یک تخت دراز میکشید و یک دوربین مخصوص، تصویری از غده تیروئید شما را روی صفحه کامپیوتر نمایش میدهد.
درمان ندول تیروئید
درمان گره تیروئید به نوع ندول و تأثیری که روی عملکرد غده تیروئید شما میگذارد، بستگی دارد و میتواند شامل موارد زیر باشد:
نظارت بالینی:
ندولهای تیروئیدی که توسط نمونه برداری از تیروئید خوش خیم تشخیص داده شده یا برای نمونه برداری خیلی کوچک هستند، باید از طریق سونوگرافی هر ۶ تا ۱۲ ماه یک بار و معاینه فیزیکی سالانه توسط پزشک به دقت تحت نظر قرار گیرند. حتی یک ندول تیروئید خوش خیم در صورتی که به رشد خود ادامه دهد یا در طول دوره پیگیری، علائم نگران کنندهای در سونوگرافی ایجاد کند، ممکن است نیاز به جراحی داشته باشد.
هورمون درمانی تیروئید:
اگر آزمایش عملکرد تیروئید نشان دهد که ندولهای تیروئید باعث کم کاری غده تیروئید و تولید هورمون تیروئید ناکافی شدهاند، پزشک شما هورمون درمانی تیروئید (داروی لووتیروکسین) را توصیه خواهد کرد.
جراحی تیروئید:
تقریبا تمام گرههای تیروئید سرطانی باید توسط جراح تیروئید با تجربه برداشته شوند. اکثر سرطانهای تیروئید قابل درمان هستند و به ندرت باعث ایجاد مشکلات سلامتی خطرناک میشوند. خوشبختانه با انجام جراحی تیروئید توسط دکتر احمد فنایی به علت مهارت و تجربه بالا، استفاده از تجهیزات و دستگاههای پیشرفته، عوارض جراحی تیروئید به حداقل میرسد.
دکتر احمد فنایی جراح تیروئید و پاراتیروئید و عضو انجمن تیروئید آمریکا (ATA) هستند. برای تعیین وقت و کسب مشاوره از طریق شمارههای درج شده با ما در تماس باشید.
ابلیشن الکل (Alcohol ablation):
گزینه دیگر برای کنترل برخی گرههای سرطانی کوچک، ابلیشن الکل است. این تکنیک شامل تزریق مقدار کمی الکل در ندول سرطانی تیروئید برای از بین بردن آن است. این روش اغلب مستلزم جلسات درمانی متعدد است.
ید رادیواکتیو:
پزشک ممکن است از ید رادیواکتیو برای درمان ندولهای تیروئید پرکار و گواتر با چندین گره استفاده کند. غده تیروئید شما ید رادیواکتیو را جذب میکند که باعث میشود گرهها کوچک شوند.
داروهای ضد تیروئید:
در برخی موارد پزشک ممکن است یک داروی ضد تیروئید مانند متی مازول (تاپازول) را برای کاهش علائم پرکاری تیروئید توصیه کند. این درمان به طور کلی طولانی مدت است و میتواند عوارض جانبی جدی بر روی کبد شما بگذارد بنابراین مهم است که در مورد خطرات و مزایای درمان با پزشک خود صحبت کنید.
عوارض ندول تیروئید چیست؟
هر کسی در هر سنی (کودکان و بزرگسالان) ممکن است به گره تیروئید دچار شود. با این حال گره تیروئید در جنس مونث تقریباً چهار برابر بیشتر از افراد مذکر است. همچنین آمار ابتلا به ندولهای تیروئید در کشورهایی که غذاهای خود را با ید غنی نمیکنند، بسیار بیشتر است. (غده تیروئید برای تولید هورمونها به ید کافی نیاز دارد).
عوامل دیگری که منجر به افزایش ریسک ابتلا به ندولهای تیروئید میشوند عبارتند از:
- سابقه پرتو درمانی تیروئید
- وجود سابقه خانوادگی ندول تیروئید یا سرطان تیروئید
- افزایش سن (بالای ۶۰ سال)
- کم خونی فقر آهن
- سیگار کشیدن
- چاقی
- سندروم متابولیک
- مصرف الکل
- افزایش سطح فاکتور رشد شبه انسولین ۱ (یک نوع هورمون)
- فیبروئید رحم
با وجود آنکه گرههای تیروئید در اغلب موارد تهدید کننده زندگی نیستند اما در صورت بزرگ شدن بیش از حد یا عدم دریافت درمان مناسب ممکن است عوارضی ایجاد کنند. مهمترین عوارض ندول تیروئید شامل موارد زیر هستند:
مشکلات بلع یا تنفس:
ندولهای بزرگ یا گواتر چند ندولار میتوانند در بلع یا تنفس اختلال ایجاد کنند.
پرکاری تیروئید:
زمانی که یک ندول یا گواتر هورمون تیروئید تولید کند، مشکلاتی ایجاد میشود که منجر به افزایش مقدار هورمون در بدن خواهد شد. پرکاری تیروئید میتواند به کاهش وزن، ضعف عضلانی، عدم تحمل گرما و اضطراب یا تحریک پذیری منجر شود. عوارض بالقوه پرکاری تیروئید عبارتند از ضربان قلب نامنظم، استخوانهای ضعیف و طوفان تیروئیدی (یک عارضه نادر و بالقوه کشنده پرکاری تیروئید).
مشکلات مربوط به جراحی ندول تیروئید:
اگر پزشک شما جراحی برای برداشتن ندول را توصیه کند، ممکن است نیاز باشد تا پایان عمر از درمان جایگزینی هورمون تیروئید (لووتیروکسین) استفاده کنید.
پیشگیری از گره تیروئید
از آنجایی که علت ایجاد اکثر ندولهای تیروئید مشخص نیست، شما در اغلب موارد نمیتوانید از آنها پیشگیری کنید. با این حال میتوانید سعی کنید با مدیریت برخی ریسک فاکتورها، خطر ابتلا به ندول تیروئید را کاهش دهید.
به عنوان مثال اگر اضافه وزن دارید، با پزشک خود در مورد مناسبترین روش رسیدن به وزن ایده آل مشورت کنید. اگر سیگار میکشید، سعی کنید آن را ترک کنید. همچنین مطمئن شوید که از طریق رژیم غذایی خود، ید کافی دریافت میکنید. اگر از نمک سفره یددار استفاده میکنید، احتمالاً ید کافی دریافت خواهید کرد.
همچنین برخی مطالعات نشان دادهاند که استفاده از داروهای ضد بارداری خوراکی و یا استاتینها ممکن است ریسک ابتلا به ندولهای تیروئید را کاهش دهد.
کاهش قرارگیری در معرض تشعشات:
قرار گرفتن در معرض پرتو به ویژه در دوران کودکی، یک عامل خطر شناخته شده سرطان است. به همین دلیل، پزشکان دیگر از اشعه برای درمان بیماریهای نه چندان جدی استفاده نمیکنند. آزمایشهای تصویربرداری مانند اشعه ایکس و سی تی اسکن نیز کودکان را در معرض تشعشعات قرار میدهند ( با دوزهای بسیار پایینتر) بنابراین مشخص نیست که چقدر ممکن است خطر ابتلا به سرطان تیروئید (یا سایر سرطانها) را افزایش دهند.
اما برای ایمن بودن، کودکان نباید این آزمایشات را انجام دهند؛ مگر اینکه واقعا مورد نیاز باشند. در صورت نیاز این آزمایشات باید با استفاده از کمترین دوز تشعشع که همچنان تصویر واضحی ارائه میدهد، انجام شود.
جراحی پیشگیرانه:
آزمایشهای ژنتیکی میتوانند تعیین کنند که آیا شما حامل یک ژن تغییر یافته (جهش یافته) که خطر ابتلا به سرطان تیروئید را افزایش میدهد، هستید یا خیر. اگر ژن معیوب دارید، ممکن است لازم باشد قبل از ایجاد سرطان، جراحی پیشگیرانه را برای برداشتن غده تیروئید خود انجام دهید.
مصرف یدید پتاسیم:
اگر در طول یک فاجعه هستهای در معرض تشعشعات قرار گرفتهاید، مصرف یدید پتاسیم در عرض ۲۴ ساعت پس از قرار گرفتن در معرض تشعشع میتواند خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهد. یدید پتاسیم مانع جذب بیش از حد ید رادیویی توسط غده تیروئید شما میشود و در نتیجه تیروئیدتان سالم میماند.
سوالات متداول
ندولهای تیروئید کوچک معمولا هیچ گونه دردی ایجاد نمیکنند و بیمار متوجه وجود آنها نخواهد شد؛ مگر در طی معاینه بالینی توسط پزشک. با این حال ندولهای تیروئید بزرگ و چندتایی میتوانند یک حالت گرفتگی و فشار ایجاد کنند و سبب ایجاد سنگینی و ناراحتی در قسمت جلو گردن شوند.
بیش از ۹۵ درصد ندولهای تیروئید خوش خیم و غیر سرطانی هستند و خطری ایجاد نمیکنند. با این حال ندولهای تیروئید بدخیم و سرطانی در صورت عدم دریافت درمان به موقع و مناسب میتوانند خطرناک و حتی تهدید کننده زندگی باشند.
بله. سونوگرافی تیروئید میتواند محل دقیق ندولها، تعداد ندولها و ماهیت مواد درون آنها (جامد یا مایع) را مشخص نماید.
ندولهای تیروئید نسبتا شایع هستند. معمولا پزشک میتواند ندولهای تیروئید را در ۵ تا ۷ درصد از بزرگسالان از طریق معاینه فیزیکی تشخیص دهد. سونوگرافی نیز نشان میدهد که ۲۰ تا ۷۶ درصد از بزرگسالان دارای گرههای تیروئید هستند. ندولهای تیروئید در کودکان کمتر دیده میشود.
بدون دیدگاه