آنچه در این مقاله خواهید خواند:
ید درمانی چیست؟
غده تیروئید تنها ارگانی است که ید موجود در مواد غذایی را جذب میکند. غده تیروئید از ید برای انجام عملکرد طبیعی خود، یعنی تولید و ساخت هورمونهای تیروئیدی استفاده می کند. ید درمانی یا ید رادیو اکتیو، برای درمان پرکاری تیروئید و انواع خاصی از سرطان تیروئید به کار میرود. از طریق ید درمانی یا تابش رادیو اکتیو I-۱۳۱ به بخشی از غده تیروئید در شرایط پرکاری تیروئید، میتوان فعالیت آن را کاهش داد. از دوزهای بالاتر I-۱۳۱ بعد از جراحی غده تیروئید، به منظور از بین بردن بافت سرطانی باقیمانده استفاده میگردد. در یک نگاه کلی، ید درمانی تحت شرایط زیر انجام میشود که عبارتند از:
- بعد از جراحی تیروئید به علت سرطان تیروئید فولیکولار یا سرطان تیروئید پاپیلاری
- درمان سرطان تیروئید گسترش یافته
- درمان بازگشت مجدد سرطان تیروئید
- درمان پرکاری تیروئید
غالباً بیماران فقط یک بار نیاز به انجام ید درمانی دارند. اما در صورت نیاز میتوان هر ۳ ماه یکبار آن را تکرار کنند تا جایی که دیگر هیچ نشانه و علائمی از سرطان تیروئید در اسکن آنها مشاهده نشود.
بهتر است برای تاثیرگذاری بیشتر این درمان، نکات قبل از ید درمانی را رعایت کنید. در ادامه با دستورالعملهای قبل از ید درمانی آشنا میشوید.
آیا ید درمانی یک روش ایمن و بدون خطر است؟
ید درمانی یک روش متداول و کاملاً ایمن، جهت درمان اختلالات تیروئید است. بیشتر اشعه رادیو اکتیو I-۱۳۱ توسط غده تیروئید جذب میشود. با این وجود، سایر بافتهای بدن نیز ممکن است به طور اتفاقی تابشی را دریافت کنند، اما این مقدار تابش، هیچگونه اثر سو و منفی در بدن ایجاد نمیکند. نکته مهم و قابل توجه این است که ید درمانی هرگز برای زنان باردار یا در دروان شیردهی توصیه نمیگردد. ید درمانی بیش از ۶۰ سال است که برای درمان پرکاری تیروئید به کار میرود. هیچ مدرک علمی دال بر بروز سرطان، ناباروری یا نقص مادرزادی در ارتباط با ید درمانی وجود ندارد.
اثرات ید درمانی تا چه زمانی در بدن باقی میماند؟
در طی چند روز پس از ید درمانی، اشعه ید رادیواکتیو از طریق ادرار از بدن خارج میشود، اما ممکن است، مقادیر بسیار کمی از آن در بزاق، عرق و مدفوع مشاهده شود. مدت زمان دفع کامل آن بستگی به سن و دوز دریافتی دارد. بدن افراد جوان نسبت به افراد مسن، زودتر و سریعتر اشعهی رادیو اکتیو را دفع میکند. در این مدت، آشامیدن مایعات فراوان، کمک شایانی به بدن برای دفع رادیو اکتیو خواهد کرد.
قبل از هر نکتهای باید ۳ اصل اساسی در خصوص دستورالعملهای ید درمانی به خاطر داشته باشید که عبارتند از:
زمان: مدت زمان صرف شده در تماس نزدیک با دیگران را به حداقل برسانید.
فاصله: هر چه از دیگران فاصله بیشتری بگیرید، آنها تابش کمتری را دریافت میکنند.
بهداشت: بهداشت مناسب احتمال آلودگی دیگران به اشعهی یدرادیواکتیو را که از بدن شما خارج میشود، به حداقل میرساند.
مراقبت های قبل از ید درمانی
- تحت نظر پزشک باید مصرف داروهایی که حاوی هورمونهای T4 و T3 است را متوقف کنید، زیرا ید درمانی در شرایطی که هورمون تحریک کننده تیروئید (TSH) بالا است، بهترین عملکرد را دارد.
- در برخی از شرایط، پزشک مربوطه ممکن است از شما بخواهد قرصهای هورمون تیروئید مصرف نمایید تا زمانی که جراحی و ید درمانی به پایان برسد.
- انجام آزمایش خون برای بررسی سطح هورمونهای تیروئید.
- با مشورت پزشک حداقل یک هفته قبل از عمل، داروهای سرکوب کننده تیروئید (پروپیل تیوراسیل یا متیمازول) را قطع کنید.
- پیروی از یک برنامه غذایی کم ید به مدت یک تا دو هفته قبل از عمل.تزریق هورمون محرک تیروئید (TSH) برای افزایش میزان جذب ید رادیواکتیو تیروئید.
- اگر در حال حاضر شیردهی دارید و مایل به توقف آن هستید، باید حداقل شش هفته قبل از عمل شیردهی را قطع کنید.
- اگر سرطان تیروئید دارید اسکن بدن را انجام دهید تا سلول های سرطانی باقی مانده در بدنتان را بررسی کنید.
- برای جلوگیری از حالت تهوع و استفراغ در طول عمل دارو مصرف کنید.
آزمایش قبل از ید درمانی
قبل از درمان سرطان تیروئید با ید رادیواکتیو، ممکن است آزمایشهای زیر را لازم باشد انجام دهید:
اسکن و تصویربرداری
اسکن کل بدن یا اسکن تشخیصی ید رادیواکتیو میتواند میزان سرطان تیروئید را ارزیابی کرده و متاستازها را تشخیص دهد.
تست های آزمایشگاهی
با تجویز پزشک در صورت لزوم آزمایشهای جهت تست عملکرد تیروئید و کلیه را انجام بدهید.
آزمایش خون
آزمایش خون قبل از ید درمانی برای تعیین سطح هورمون تیروئید در بدن لازم است.
رژیم غذایی قبل از ید درمانی
به مدت یک هفته قبل از ید درمانی، باید رژیم غذایی کم ید را رعایت کنید. رژیم کم ید تاثیر ید درمانی را افزایش میدهد و پس از اتمام دوره درمان یا طبق دستور پزشک، این رژیم را تا ۲۴ ساعت ادامه دهید.
قبل از ید درمانی بهتر است از خوردن غذاهای جامد خودداری کنید. بعد از ید درمانی به مدت ۲ ساعت نیز نباید غذای جامد میل نماید.
غذاهایی که مجاز به مصرف آنها هستید:
شما می توانید غذاهای زیر را بخورید زیرا حاوی مقادیر بسیار کمی ید هستند:
- میوه ها و سبزیجات از جمله سیب زمینی
- سبزیجات سبز پخته شده
- گوشت
- نمک معمولی غذا و نمک دریا
- نان تازه
- برنج و ماکارونی خشک
- روغن زیتون و روغن های گیاهی و روغن های آجیل
- آب، نوشابه، نوشابه های گازدار، آب میوه
- چای و قهوه بدون شیر
- جایگزینهای شیر مانند شیر نارگیل، شیر بادام و شیر سویا
- شکلات تیره و ساده که دارای ۷۰ درصد کاکائو یا بیشتر است
- چیپس
غذاهایی که محدود میتوانید استفاده کنید:
می توانید مقدار کمی از این مواد غذایی را میل کنید زیرا دارای مقدار متوسطی ید هستند:
- کره – یک قاشق چای خوری (۵ گرم) هر روز
- پنیر – ۲۵ گرم در هفته
- محصولات لبنی مانند ماست و بستنی لبنی – ۱ وعده در هفته
- هر هفته ۱ تخم مرغ
- از محصولات حاوی تخم مرغ مانند سس مایونز و… باید اجتناب کرد.
قبل از ید درمانی چه نخوریم؟
شما نباید این غذاها را بخورید زیرا سطح ید بالایی دارند:
- ماهی، غذاهای دریایی، جلبک دریایی
- سبزیجات سبز خام مانند اسفناج و کلم بروکلی
- کیک ها و بیسکویتهایی که با تخم مرغ یا کره درست میشوند.
- شکلات شیری و شکلات سفید
- غذاها، فست فودها و غذاهای رستورانی زیرا مواد تشکیل دهنده آنها مشخص نیست و ممکن است حاوی ید باشند
- نمک یددار و نمک صورتی هیمالیا
- ویتامینها و مکملهای معدنی، مکملهای غذایی و شربت سرفه (مگر اینکه توسط پزشک تجویز شده باشد، به عنوان مثال ویتامین D)
برای آنکه با ۱۰ علامت کمبود ید در بدن آشنا شوید! روی لینک درج شده کلیک کنید.
همچنین اگر میخواهید در رابطه با خدمات ارائه شده در مطب دکتر احمد فنایی مطالعه کنید، روی لینک آن کلیک کنید.
میتوانید برای مشاوره با ما در تماس باشید.
بدون دیدگاه