آنچه در این مقاله خواهید خواند:
سرطان تیروئید آناپلاستیک چیست؟
سرطان آناپلاستیک تیروئید (ATC) که با نام سرطان تمایز نیافته تیروئید نیز شناخته میشود، یکی از تهاجمیترین و خطرناکترین انواع سرطان است. سلولهای سرطانی در این نوع سرطان، ساختار و عملکردی شبیه به سلولهای تیروئید نرمال ندارند. در حالت طبیعی، سلولهای تیروئید طی فرآیندی به نام تمایز به سلولهای بالغ و تخصصی تبدیل میشوند که وظایف خاصی را در بدن انجام میدهند. اما در این سرطان تیروئید تمایز یافته، این فرآیند تمایز مختل شده و سلولها به شکل نابالغ و غیرطبیعی باقی میمانند. سرطان آناپلاستیک تیروئید بسیار نادر است و تنها ۱ تا ۲ درصد از کل سرطانهای تیروئید را شامل میشود. این بیماری در افراد مسن (با میانگین سنی حدود ۶۰ سال) و در زنان شایعتر است.
علل ایجاد سرطان تیروئید آناپلاستیک
علت دقیق سرطان آناپلاستیک تیروئید هنوز به طور کامل مشخص نیست؛ اما به احتمال زیاد ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی در ایجاد آن نقش دارند. در اغلب اوقات قبل از شروع این سرطان، مشکلی در غده تیروئید رخ داده است. این سرطان میتواند در یک غده تیروئید بزرگشده (گواتر) ایجاد شود. همچنین سابقه قبلی ابتلا به سرطان تیروئید تمایزیافته (مانند سرطان پاپیلاری یا فولیکولار) نیز میتواند از علل بروز این سرطان باشد. در بسیاری از موارد، سرطان آناپلاستیک تیروئید از یک سرطان تمایزیافته قبلی که به درستی درمان نشده یا پیشرفت کرده است، ایجاد میشود.
مراحل سرطان تیروئید آناپلاستیک
مرحله سرطان، سایز تومور و میزان گسترش آن به سایر نقاط بدن را توصیف میکند. به عبارت دیگر، مرحله سرطان نشان میدهد که بیماری تا چه حد پیشرفت کرده است. سیستم مرحله بندی سرطانها معمولا بر اساس اندازه تومور و میزان گسترش آن به غدد لنفاوی و سایر اندامها تعیین میشود. اما به دلیل تهاجمی بودن و سرعت بالای گسترش سرطان تیروئید آناپلاستیک، مرحله بندی آن با سایر سرطانها متفاوت است.
در سرطان تیروئید آناپلاستیک، اندازه تومور یا متاستاز به غدد لنفاوی در تعیین مرحله سرطان نقشی ندارد. در واقع، تمام سرطانهای تیروئید آناپلاستیک در مرحله IV (چهار) در نظر گرفته میشوند؛ زیرا در زمان تشخیص معمولا به بافتهای اطراف تیروئید و غدد لنفاوی گردن گسترش یافتهاند. تنها عاملی که در تعیین استیج یا مرحله این سرطان اهمیت دارد، گسترش آن به اندامهای دوردست مانند ریهها، کبد یا استخوانها است.
با نقل از وب سایت thyroid.org متعلق به انجمن تیروئید آمریکا ( (ATAمراحل سرطان تیروئید آناپلاستیک به قرار زیر است:
- مرحله :IVA فقط غده تیروئید و غدد لنفاوی مجاور آن درگیر سرطان هستند و هنوز سایر اندامها آلوده نشدهاند.
- مرحله :IVB سرطان در غده تیروئید و بافتهای گردن وجود دارد؛ اما هنوز به سایر نقاط بدن نرسیده است.
- مرحله:IVC سرطان علاوه بر تیروئید به سایر اعضای بدن مانند استخوانها، ریهها یا مغز نیز گسترش یافته است.
در حدود ۱۰ درصد از بیماران، سرطان آناپلاستیک تیروئید صرفاً در غده تیروئید مشاهده میشود. تقریباً در ۴۰ درصد از موارد تشخیص داده شده، سرطان به صورت موضعی در گردن و یا غدد لنفاوی محدود است. در سایر بیماران، سرطان آناپلاستیک تیروئید در زمان تشخیص به سایر بخشهای بدن متاستاز داده است.
علائم سرطان تیروئید آناپلاستیک
سرطان آناپلاستیک تیروئید اغلب به صورت یک توده یا ندول در غده تیروئید در جلوی گردن ظاهر میشود. تومورهای ATC خیلی سریع رشد میکنند و معمولا توسط فرد مبتلا به ATC یا خانواده و اطرافیان او قابل مشاهده هستند. این تومورمعمولاً دردناک و سفت است. بزرگ شدن بیش از حد تومور، سایر ساختارهای گردن را تحت فشار قرار میدهد و علائم زیر را ایجاد میکند:
- مشکل در بلع (دیسفاژی)
- مشکل در تنفس (دیسپنه)
- گرفتگی صدا یا تغییر صدا
- سرفه مداوم، با خون یا بدون خون
- فلج تارهای صوتی
افراد مبتلا به سرطان آناپلاستیک تیروئید گسترشیافته (متاستاز شده) نیز ممکن است علائم زیر را داشته باشند:
- درد استخوان
- تورم غدد لنفاوی
- ضعف
- مشکلات عصبی
ریسک فاکتورهای ابتلا به کارسینوم تیروئید آناپلاستیک
برخی عوامل میتوانند احتمال ابتلا به سرطان آناپلاستیک تیروئید را افزایش دهند. مهمترین عوامل خطر ابتلا به این بیماری عبارتند از:
سن: اغلب موارد این سرطان تیروئید در افراد ۶۰ تا ۷۰ ساله رخ میدهد.
جنسیت: زنان بیشتر از مردان در معرض ابتلا به این نوع سرطان هستند.
سابقه پزشکی: سابقه قبلی ابتلا به گواتر یا سایر سرطانهای تیروئید، خطر ابتلا به این سرطان تیروئید را افزایش میدهد.
قرارگیری در معرض اشعه: در صورت داشتن سابقه پرتودرمانی در ناحیه سر و گردن یا قرارگیری در معرض مواد رادیواکتیو، ریسک ابتلا به سرطان تیروئید آناپلاستیک افزایش مییابد.
گروه خونی: بررسیها نشان میدهد که افراد با گروه خونی B در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به این سرطان هستند.
تشخیص سرطان تیروئید آناپلاستیک
این سرطان تیروئید میتواند به سرعت و طی چند هفته گسترش یابد. بنابراین مراجعه فوری به پزشک اهمیت بسیاری دارد. پزشک با معاینه شما، وجود هرگونه توده یا تومور در گردن را بررسی خواهد کرد.
آزمایشهای تشخیصی که معمولا برای سرطان آناپلاستیک تیروئید مورد استفاده قرار میگیرند، عبارتند از:
بیوپسی تیروئید:
دربیوپسی تیروئید از بافت غده تیروئید با استفاده از سوزن نمونهای برداشته میشود تا زیر میکروسکوپ از نظر وجود سلولهای سرطانی بررسی شود.
آزمایشهای تصویربرداری:
مانند MRI یا سیتی اسکن.
لارنگوسکوپی:
در این روش، مجاری هوایی از طریق یک اسکوپ مخصوص که وارد گلو میشود، بررسی میگردد.
اسکن تیروئید:
این آزمایش نشان میدهد که آیا تومور ماده رادیواکتیو را جذب میکند یا خیر. اگر تومور رادیواکتیو را جذب نکند، یعنی سرطانی است.
درمان سرطان تیروئید آناپلاستیک
درمان کارسینوم آناپلاستیک تیروئید (ATC) به دلیل ماهیت بسیار تهاجمی و توانایی گسترش سریع در گردن و به نواحی دورتر بدن از جمله ریهها، استخوانها و مغز دشوار است. در نتیجه درمانATC معمولاً شامل از ترکیبی از روشهای زیر خواهد بود:
جراحی تیروئید:
اگر به سرطان تیروئید آناپلاستیک مبتلا باشید، پزشکتان ممکن است جراحی را برای برداشتن تومور توصیه کند؛ مگر آنکه شرایط پزشکی دیگری داشته باشید که باعث افزایش ریسک جراحی شود. جراحی debulking رایجترین روش درمانی در ATC است.
این جراحی تیروئید با هدف حفظ حنجره انجام میشود. در این روش پزشک تا جایی که ممکن است تومور را با جراحی خارج می کند؛ به ویژه هر بخشی از تومور که ممکن است راه هوایی شما را تهدید کند. متأسفانه در بسیاری از موارد، جراحی به دلیل اندازه بزرگ، محل و تهاجمی بودن تومور امکان پذیر نیست. با این حال بسیاری از افراد مبتلا به ATC که قادر به جراحی نبودند، با دریافت یک درمان ترکیبی شامل شیمی درمانی و پرتوردرمانی توانستند چندین سال پس از درمان زندگی کنند.
دکتر احمد فنایی جراح تیروئید و پاراتیروئید و عضو انجمن تیروئید آمریکا هستند. ایشان که به جراح تیروئید پنجه طلا معروف هستند دارای سابقه بیش از ۵۰۰۰ جراحی تیروئید موفق و بیش از ۲۰ سال جراحی هستند. جهت تعیین وقت و مشاوره از بهترین جراح تیروئید میتوانید از طریق پر کردن فرم رزرو وقت آنلاین یا تماس با شمارههای درج شده اقدام نمایید.
پرتودرمانی:
این روش معمولا درمان اصلی برای سرطان آناپلاستیک تیروئید است و ممکن است به تنهایی، پس از جراحی یا همراه با شیمی درمانی تجویز شود. در پرتو درمانی از پرتوها (جریانهای قوی انرژی) برای از بین بردن سلولهای سرطانی یا جلوگیری از رشد و تقسیم آنها استفاده میشود. در اغلب موارد، پزشکتان نوع خاصی از پرتودرمانی به نام پرتودرمانی خارجی (EBRT) را توصیه میکند. این درمان، پرتوهای ایکس دقیق و متمرکز را به مناطقی که نیاز به درمان دارند (اغلب خود تومور یا سرطانی که به استخوانها یا سایر اندامها گسترش یافته است) هدایت میکند.
شیمی درمانی:
شیمی درمانی میتواند به تنهایی یا همراه با جراحی یا پرتودرمانی تجویز شود. این روش برای سرطان تیروئید آناپلاستیک، نوعی درمان سرطان است که با تخریب سلولهای سرطانی و جلوگیری از تکثیر آنها عمل میکند و معمولا به عنوان یک درمان کمکی توصیه میشود. این بدان معناست که شیمی درمانی پس از جراحی یا پرتو درمانی، سلولهای سرطانی باقی مانده را از بین میبرد.
در واقع شیمی درمانی برای ATC، پرتودرمانی را تقویت میکند تا سرطان نسبت به پرتو حساستر شود یا پرتو تأثیر بیشتری داشته باشد. داروهای شیمی درمانی به ندرت سرطانهای پیشرفتهای که به طور گسترده در سراسر بدن پخش شدهاند را به طور کامل درمان میکنند؛ اما میتوانند رشد سرطان را کند یا تا حدی معکوس کنند.
داروهای شیمی درمانی مورد استفاده برای سرطان تیروئید آناپلاستیک عبارتند از تاکسانها (پاکلیتاکسل یا دوستاکسل)، آنتراسایکلینها (doxorubicin)، آنالوگهای پلاتین (سیسپلاتین یا کاربوپلاتین).
درمان هدفمند:
درمان هدفمند (Targeted therapy) یکی از روشهای نوین در مبارزه با سرطان است که با هدف قرار دادن نقاط ضعف خاص در سلولهای سرطانی به نابودی آنها میپردازد.
ایمونوتراپی:
گاهی اوقات از داروهای ایمونوتراپی برای کمک به کنترل این سرطان تیروئید استفاده میشود.
مراقبت تسکینی:
مراقبت تسکینی شامل مراقبت پزشکی است که درد، علائم و استرس ناشی از بیماریهای جدی را تسکین میدهد. مراقبت تسکینی برای مدیریت علائم ATC و عوارض جانبی درمان توصیه میشود و ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- قرار دادن لوله در گلو برای کمک به تنفس (تراکئوستومی)
- قرار دادن یک لوله تغذیه در معده (لوله گاستروستومی یا لولهG )
- تجویز داروی مسکن
چشم انداز سرطان تیروئید آناپلاستیک
سرطان آناپلاستیک تیروئید به شدت تهاجمی است و اغلب افراد مبتلا به آن پس از تشخیص فقط چند ماه زنده میمانند. نرخ بقای نسبی ۵ ساله ۷٪ است. این بدان معناست که ۷ نفر از هر ۱۰۰ نفر حداقل ۵ سال پس از تشخیص بیماری خود زنده میمانند. نرخ بقا بسته به میزان گسترش سرطان بسیار متفاوت است. اگر سرطان موضعی و محدود به تیروئید باشد، نرخ بقای نسبی ۵ ساله شما ۳۹٪ است.
برای سرطانهای منطقهای که فراتر از تیروئید به نواحی نزدیک گسترش یافتهاند، ۱۱ نفر از ۱۰۰ نفر در طی ۵ سال آینده زنده خواهند بود. اما اگر سرطان به استخوانها یا سایر اندامهای دورتر رسیده باشد، نرخ بقا به ۴٪ کاهش مییابد.
حرف آخر
سرطان تیروئید آناپلاستیک، نادرترین نوع سرطان تیروئید است که در زنان شایعتر است و معمولا افراد بالای ۶۰ سال را درگیر میکند. این سرطان تهاجمی، بسیار سریعتر از سایر انواع سرطان پیشرفت میکند؛ بنابراین تشخیص زودهنگام و شروع به موقع درمان ضرورت دارد.
بدون دیدگاه