آزمایش تیروئید هرچند وقت یک‌بار باید انجام شود؟

آزمایش تیروئيد

بررسی عملکرد تیروئید به عوامل مختلفی بستگی دارد. آزمایش تیروئید بررسی می کند که آیا غده تیروئید شما همانطور که باید کار می کند یا خیر. اگر کم‌کاری یا پرکاری تیروئید دارید باید به ‌طور منظم سطح هورمون‌های تیروئید خود را آزمایش کنید. همچنین تمامی افراد هر چند سال یکبار لازم است که عملکرد تیروئید خود را تست کنند. در ادامه این مطلب درباره زمان مناسب انجام آزمایش تیروئید برای افراد با عملکرد تیروئید سالم یا مبتلایان به اختلالات تیروئید صحبت می‌کنیم.

چرا آزمایش هورمون تیروئید مهم است؟

تیروئید در جلوی گردن قرار دارد و سه هورمون زیر را تولید می‌کند:

• T3 (تری یدوتیرونین)
• T4 (تترایدوتیرونین)
• کلسی تونین

T3 و T4 اشکال فعال هورمون تیروئید، تیروکسین هستند و در تنظیم موارد زیر نقش دارند:

• میزان متابولیسم بدن
• عملکرد قلب
• عملکرد گوارشی
• کنترل عضلات
• رشد مغز
• نگهداری استخوان

در صورت عدم تشخیص و در ادامه عدم کنترل کم کاری تیروئید، این بیماری می‌تواند منجر به عوارض دیگری مانند گواتر، مشکلات قلبی، مشکلات سلامت روان، نوروپاتی محیطی، میکسدم، ناباروری و نقایص مادرزادی شود. فقط از طریق آزمایش‌ها می‌توان این اختلال‌ها را زود تشخیص داد تا از عوارض دیگر جلوگیری شود. همچنین می‌توان علل احتمالی را که ممکن است جدی باشند، شناسایی کرد.

تشخیص زودهنگام پرکاری تیروئید و درمان آن به جلوگیری از عوارض ناشی از شرایطی مانند بیماری گریوز کمک می‌کند. گریوز با گذشت زمان بدتر می‌شود و با خطر مرگ همراه است.  پرکاری تیروئید همچنین می‌تواند به فیبریلاسیون دهلیزی (نوع شایع و خطرناک آریتمی قلب یا ضربان قلب نامنظم که جریان خون را قطع می‌کند و ممکن است منجر به سکته شود) و نارسایی احتقانی قلب منجر شود.

انجام آزمایش عملکرد تیروئيد همچنین به تشخیص سایر بیماری‌های تیروئید مانند هاشیموتو و تیروئیدیت نیز کمک می‌کند.

چه چیزی در آزمایش تیروئید اندازه‌گیری می‌شود؟

هورمون اصلی که در آزمایش خون تیروئید اندازه‌گیری می‌شوند عبارت‌اند از:

• TSH (هورمون محرک تیروئید).
• T3 یا T3 آزاد (تری یدوتیرونین).
• T4 یا T4 آزاد (تیروکسین).
• TPO (آنتی بادی های پراکسیداز تیروئید) که به عنوان آنتی بادی های میکروزومی نیز شناخته می شود.
• TG (تیروگلوبولین).
• TGAb (آنتی بادی های تیروگلوبولین).
• TSI (ایمونوگلوبولین محرک تیروئید).

هورمون محرک تیروئید (TSH) 

TSH حساس‌ترین نشانگر زیستی برای عملکرد تیروئید است. بررسی TSH اغلب برای اطمینان از اینکه درمان جایگزینی هورمونی که برای شما تجویز شده است موثر است یا خیر، استفاده می‌شود.

متخصصان مراقبت های بهداشتی معمولاً ابتدا میزان TSH در خون شما را بررسی می کنند. TSH هورمونی است که در غده هیپوفیز ساخته می شود و به تیروئید می گوید که چه مقدار T4 و T3 تولید کند.

سطح TSH بالا اغلب به معنای کم کاری تیروئید یا کم کاری تیروئید است. این بدان معنی است که تیروئید شما به اندازه کافی هورمون تولید نمی کند. در نتیجه، هیپوفیز به ساخت و ترشح TSH در خون شما ادامه می دهد.

سطح پایین TSH معمولاً به این معنی است که شما پرکاری تیروئید یا تیروئید پرکار دارید. این به این معنی است که تیروئید شما بیش از حد هورمون تولید می کند، بنابراین هیپوفیز تولید و ترشح TSH را در خون متوقف می کند.

اگر نتایج آزمایش TSH طبیعی نباشد، حداقل به یک آزمایش دیگر برای کمک به یافتن علت مشکل نیاز خواهید داشت.

تری یدوتیرونین ( T3)

سطوح بالای T3 و T4 اغلب نشان‌دهنده پرکاری تیروئید است و سطوح پایین نشان‌دهنده کم‌کاری تیروئید است. همچنین مشکلات تیروئید را می‌توان با اندازه‌گیری سطح T3 آزاد (FT3) در خون شناسایی کرد. سطوح بالا نشان‌دهنده پرکاری تیروئید است و سطوح پایین نشان‌دهنده کم‌کاری تیروئید است.

اگر پزشک تشخیص دهد که ممکن است پرکاری تیروئید داشته باشید، حتی اگر سطح T4 شما طبیعی است، ممکن است برای تایید تشخیص آزمایش T3 را لازم باشد انجام بدهید. گاهی اوقات T4 طبیعی است اما T3 بالا است، بنابراین اندازه گیری هر دو سطح T4 و T3 می تواند در تشخیص پرکاری تیروئید مفید باشد.

تیروکسین  (T4)

سطوح T4 اغلب برای شناسایی مشکل تیروئید استفاده می‌شود. میزان T3 خون را می‌توان برای بررسی موارد زیر استفاده کرد:

• آزمایش آن نشان می‌دهد که تیروئید به‌درستی کار می‌کند یا خیر
• تشخیص پرکاری تیروئید (پرکاری تیروئید)
• T3 اکثرا هنگام تشخیص یا آزمایش شدت پرکاری تیروئید درخواست می‌شود.

سطح بالای T4 خون ممکن است به معنای پرکاری تیروئید باشد. سطح پایین T4 ممکن است به معنای کم کاری تیروئید باشد.

در برخی موارد، سطح T4 بالا یا پایین ممکن است به این معنی نباشد که شما مشکلات تیروئید دارید. اگر باردار هستید یا از قرص های ضد بارداری خوراکی NIH استفاده می کنید، سطح هورمون تیروئید شما بالاتر خواهد بود. ابتلا به بیماری شدید یا استفاده از کورتیکواستروئیدها (داروهایی برای درمان آسم، آرتریت، بیماری های پوستی و سایر مشکلات سلامتی) می تواند سطح T4 را کاهش دهد.

آنتی بادی تیروئید

• آنتی‌بادی‌های تیروگلوبولین
• آنتی‌بادی‌های پراکسیداز تیروئید

تیروگلوبولین پروتئینی است که در غده تیروئید ذخیره می‌شود و به تولید T3 و T4 کمک می‌کند. آنتی‌بادی‌های پراکسیداز تیروئید به شناسایی بیماری خود ایمنی تیروئید کمک می‌کنند. وجود آنتی بادی های تیروئید ممکن است به این معنی باشد که شما یک اختلال خود ایمنی مانند بیماری گریوز یا بیماری هاشیموتو دارید.

آنتی بادی های تیروئید زمانی ساخته می شوند که سیستم ایمنی بدن به اشتباه به غده تیروئید حمله کند. اگر نتایج سایر آزمایشات خون حاکی از بیماری تیروئید باشد، پزشک ممکن است آزمایش آنتی بادی تیروئید را تجویز کند.

چه افرادی باید آزمایش تیروئید بدهند؟

اگر موارد زیر را دارید، در مورد تیروئید خود با پزشک صحبت کنید:

• بیماری خود ایمنی (مانند دیابت نوع ۱)
• علائم کم کاری تیروئید یا پرکاری تیروئید
• کم‌خونی پرنیشیوز (گلبول‌های قرمز پایین)
• والدین یا خواهر و برادر مبتلا به بیماری خود ایمنی تیروئید باشند.
• پرتودرمانی گردن برای درمان پرکاری تیروئید یا درمان سرطان سر یا گردن انجام داده‌اید.
• جراحی تیروئید یا مشکل تیروئید (اختلال عملکرد تیروئید)
• مشکل سلامتی روان (به‌عنوان‌مثال، افسردگی)
• اگر آمیودارون یا لیتیوم مصرف می‌کنید
• پس از بارداری

جواب آزمایش تیروئید نرمال چگونه است؟

یک سری آزمایش خون برای اندازه‌گیری  T3، T4  و  TSH (هورمون محرک تیروئید ترشح‌شده از غده هیپوفیز) و T3RU (جذب رزین T3) انجام می‌شود. آزمایش‌های T4 و TSH معمولاً باهم انجام می‌شوند و بسیار متداول است.

محدوده نرمال هریک از این هورمون‌ها در سنین و جنسیت‌های مختلف، متفاوت است. همچنین آزمایشگاه‌ها کیت‌های تشخیصی متفاوتی دارند. آزماشگا‌ه‌‌ها هنگام تجزیه ‌و تحلیل عملکرد تیروئید از محدوده مرجع خود استفاده می‌کنند. در نتیجه سطح هر یک از هورمون‌ها با توجه به محدوده مرجع آزمایشگاه بررسی می‌گردد.

اگر نتایج شما خارج از این پارامترها باشد، ممکن است کم‌کاری تیروئید یا پرکاری تیروئید تشخیص داده شود. به طور کلی TSH بالا نشان دهنده كم كاري تيروئيد بوده و پايين بودن آن نشانه پركاري يا مصرف بيش از حد لووتيروكسين است. افزايش T3، T4 يا هر دو نشان دهند پركاري بوده و كمبود آن‌ها نشانه كم‌كاري تیروئید است.

از سوی دیگر، کم‌کاری تیروئید تحت بالینی زمانی رخ می‌دهد که سطح TSH خون اندکی افزایش یابد اما FT4  در محدوده طبیعی باشد.

اگر آزمایش خون عدم تعادل عملکرد در غده تیروئید را نشان دهد، آزمایش سونوگرافی تیروئید برای بررسی مشکلات ساختاری غده، فعالیت غدد و تومورها توصیه می‌شود.

این شرایط با کمک داروهایی که فعالیت‌های غده تیروئید را متوقف یا تحریک می‌کنند، درمان می‌شوند. جراحی و ید رادیواکتیو نیز به‌عنوان درمان پرکاری تیروئید شدید در نظر گرفته می‌شود. همچنین رژیم غذایی مناسب می‌تواند از این اختلالات جلوگیری کند.

بیشتر بخوانید:

TSH در آزمایش تیروئید چیست و اندازه نرمال آن چقدر است؟

آزمایش تیروئید هر چند وقت یکبار باید انجام شود؟

در صورت داشتن بیماری تیروئید

اگر تیروئید کم‌کار دارید باید سالی یک‌بار سطح هورمون محرک تیروئید (TSH) خود را آزمایش کنید تا مطمئن شوید که در محدوده پارامترهای طبیعی است.

اگر تیروئید شما پرکار است، ممکن است پزشک بخواهد سطح TSH و FT4  شما را به‌صورت ماهانه آزمایش کند تا ببیند روند درمان چگونه پیش می‌رود. پس ‌از کنترل آن و تثبیت درمان، تعداد دفعات آزمایش کمتر می‌شود.  بااین‌حال، تعداد دفعات آزمایش پس از تشخیص و بسته به درمان توسط پزشک متخصص به شما گفته خواهد شد.

بدون داشتن بیماری تیروئید

متخصصان توصیه می‌کنند به طور کلی بزرگ‌سالان از سن ۳۵ سالگی و پس ‌از آن هر ۵ سال یک‌بار باید ازنظر بیماری تیروئید غربالگری شوند. به‌ویژه اگر عوامل خطر مانند سابقه خانوادگی بیماری تیروئید وجود داشته باشد.

پس از درمان (مانند جراحی تیروئید یا ید رادیواکتیو):
در ابتدا ممکن است نظارت هر چند ماه انجام شود و در صورت پایدار شدن سطح هورمون‌ها، به آزمایش‌های سالانه کاهش یابد

برای اطلاع از نحوه چکاپ بعد از جراحی تیروئید روی لینک درج شده کلیک نمایید.

اگر می‌خواهید در رابطه با خدمات ارائه شده در مطب دکتر احمد فنایی ، جراح تیروئید و پاراتیروئید و عضو انجمن جراحان آمریکا ATA مطالعه کنید، روی لینک آن کلیک کنید.  همچنین می‌توانید برای مشاوره با ما در تماس باشید.