TSH در آزمایش تیروئید چیست و اندازه نرمال آن چقدر است؟

TSH چیست؟

TSH، مخفف هورمون تحریک کننده تیروئید است. آزمایش TSH، میزان این هورمون را در خون اندازه‌گیری و نشان می‌دهد. هورمون TSH توسط غده هیپوفیز در مغز تولید می‌گردد و وظیفه‌ی آن، هشدار به غده تیروئید، جهت تولید هورمون‌های مورد نیاز بدن است. تیروئید، غده کوچک و پروانه‌ای شکل است که در قسمت جلوی گردن قرار دارد. عملکرد درست این غده در بدن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. غده تیروئید سه نوع هورمون اصلی که شامل تریودوتیرونین (T3)، تیروکسین (T4) و کلسی تونین می‌شود را تولید می‌کند. تیروئید با آزاد کردن این سه هورمون، عملکردهای مختلف بدن از جمله متابولیسم و رشد را کنترل می‌کند. به طور کلی آزمایش TSH برای تعین موارد زیر انجام می‌شود:

• تعیین علت اصلی سطح غیرطبیعی هورمون تیروئید
• غربالگری و تشخیص غده تیروئید کم‌کار یا پرکار
• تشخیص میزان عملکرد صحیح غده تیروئید

میزان نرمال TSH

رنج نرمال TSH در خون باید بین ۰.۴ تا ۴.۰ میلی‌گرم واحد بین المللی در لیتر قرار داشته باشد. این میزان در افرادی که تحت درمان اختلالات تیروئید قرار دارند، بین ۰.۵ تا ۳.۳ میلی‌گرم است. اندازه و سطح غیرطبیعی TSH شامل موارد زیر می‌شود:

1. مقدار بالاتر از حد طبیعی TSH، معمولاً نشان دهنده‌ی کم‌کاری تیروئید است. هنگامی‌که تیروئید به اندازه کافی هورمون تولید نمی‌کند، غده هیپوفیز با ترشح TSH سعی در تحریک غده تیروئید برای تولید هورمون‌های مورد نیاز بدن دارد.
2. مقدار پایین‌تر از محدوده طبیعی TSH بدان معنا است که غده تیروئید پرکار یا بیش فعال شده است. با افزایش بیش از حد تولید هورمون‌های تیروئید، غده هیپوفیز TSH کمتری را آزاد می‌کند.

شایان ذکر است، با توجه به نتایج آزمایش ممکن است، پزشک جهت تایید و تشخیص نهایی، آزمایش‌های بیشتری را انجام دهد.

حد نرمال تیروئید همانطور که گفتیم بستگی به جنسیت، نحوه اندازه گیری و آزمایشگاه و.. دارد. اما به نقل از وب سایت معتبر my.clevelandclinic می‌توان به طور کلی اعداد زیر را در نظر گرفت:

نوزادان تا ۵ روز: ۰.۷ – ۱۵.۲ میکرو واحد بین المللی در هر میلی لیتر (uIU/mL).
نوزادان ۶ تا ۹۰ روزه: ۰.۷۲-۱۱.۰ uIU/mL.
نوزادان ۴ تا ۱۲ ماهه: ۰.۷۳ – ۸.۳۵ uIU/mL.
کودکان ۱ تا ۶ ساله: ۰.۷-۵.۹۷ uIU/mL.
کودکان ۷ تا ۱۱ ساله: ۰.۶ – ۴.۸۴ uIU/mL.
افراد ۱۲ تا ۲۰ ساله: ۰.۵۱ – ۴.۳ uIU/mL.
بزرگسالان ۲۱ تا ۹۹ سال: ۰.۲۷ – ۴.۲ uIU/mL.

برای آنکه بدانید آیا ممکن است با وجود علائم مشکلات تیروئیدی، میزان TSH نرمال باشد؟ روی لینک درج شده کلیک کنید.

میزان TSH نرمال در بارداری 

به ویژه برای افرادی که باردار هستند، داشتن مقادیر مناسب TSH و هورمون های تیروئید برای اطمینان از رشد سالم نوزادانشان بسیار مهم است. سطح TSH در طول بارداری در نوسان است. به طور کلی، سطوح طبیعی TSH در دوران بارداری عبارتند از:

سه ماهه اول (۹ تا ۱۲ هفته): ۰.۱۸ – ۲.۹۹ (uIU/mL).
سه ماهه دوم: ۰.۱۱ – ۳.۹۸ uIU/mL.
سه ماهه سوم: ۰.۴۸ – ۴.۷۱ uIU/mL.
همیشه محدوده مرجع آزمایشگاه خود را در گزارش نتایج خود بررسی کنید.

علل اندازه‌گیری هورمون تحریک کننده تیروئید یا TSH

هنگامی‌که فردی با  هر یک از علائم اختلال تیروئید به پزشک مراجعه کند در ابتدا توسط پزشک متخصص، جهت بررسی میزان سطح نرمال یا غیرنرمال (بالا یا پایین)  TSHدر خون به آزمایشگاه ارجاع داده می‌شود. به طور کلی، اختلالات تیروئید تحت دو عنوان کم‌کاری و پرکاری تیروئید طبقه بندی می‌شوند.

کم‌ کاری تیروئید

شرایطی است که در آن غده تیروئید، هورمون‌های بسیار کمی را تولید می‌کند و این موضوع منجر به کاهش میزان متابولیسم در بدن می‌گردد. از علائم تیروئید کم کار، می‌توان به خستگی، ضعف و مشکل در تمرکز اشاره کرد. شایع‌ترین دلایل کم‌کاری تیروئید عبارتند از:

• بیماری هاشیموتو
• تیروئیدیت (التهاب تیروئید)
• تیروئیدیت پس از زایمان
• کمبود ید در بدن

پرکاری تیروئید

تیروئید پرکار، اختلالی است که در آن غده تیروئید هورمون‌های زیادی را تولید می‌کند که منجر به افزایش غیرطبیعی متابولیسم می گردد. علائم پرکاری تیروئید شامل افزایش اشتها، اضطراب و اختلال در خواب می‌شود. شایع‌ترین علل پرکاری تیروئید عبارتند از:

• بیماری گریوز
• تیروئیدیت (در مدت کوتاهی پرکاری تیروئید و سپس منجر به کم‌کاری تیروئید می گردد)
• افزایش بیش از حد ید
• ندول‌های تیروئید

میزان نرمال TSH در افراد و شرایط مختلف

دامنه طبیعی TSH بستگی به جنس، سن و شرایط پزشکی افراد دارد که می‌تواند اندازه‌ی آن بسیار متفاوت باشد.

جنسیت:

به طور کلی، زنان بیشتر از مردان دچار اختلال در عملکرد تیروئید هستند. علاوه بر این، خطر بروز اختلالات تیروئید در دوران بارداری و یائسگی افزایش می‌یابد.

سن:

با گذشت زمان و افزایش سن، سطح TSH در خون افزایش می‌یابد.

بارداری:

سطح TSH در زنان باردار پایین‌تر از افراد دیگر است. به طور طبیعی، هورمون‌های بارداری سطح برخی از هورمون‌های تیروئید را در خون افزایش می‌دهند. این موضوع برای رشد مغز و سیستم عصبی جنین ضروری است. در نتیجه، سطح TSH در خون کاهش می‌یابد. در زنان باردار دامنه‌ی پایین TSH در بارداری بین ۰.۱ تا ۰.۲ میلی‌گرم در لیتر و دامنه‌ی بالا TSH بین ۰.۵ تا ۱.۰ میلی‌گرم در نظر گرفته می‌شود. پزشکان سطح TSH را در طول بارداری به طور مداوم کنترل می‌کنند. سطح غیرطبیعی TSH (بالا یا پایین)، خطر سقط جنین را افزایش می‌دهد. علاوه بر این، عوارض بارداری که شامل موراد زیر می‌شود را نیز به دنبال دارد:

• پره اکلامپسی
• تولد زودرس
• وزن کم هنگام تواد
• نارسایی قلب

کودکان و خردسالان:

سطح TSH در بدو تولد، در بالاترین حد خود قرار دارد و با بزرگ‌تر شدن کودک به تدریج کاهش پیدا می‌کند.

عوارض TSH بالا چیست؟

TSH بیش از حد بالا ممکن است نشان دهنده این باشد که تیروئید هورمون تیروئید کافی تولید نمی کند. این وضعیت کم کاری تیروئید یا هایپوتیروئیدیسم نامیده می شود. برخی شرایط می توانند مانند هاشیموتو نیز می‌توانند باعث کم کاری تیروئید شوند.

از آنجایی که هورمون تیروئید ترشح TSH را سرکوب می کند، هورمون تیروئید بسیار کم می تواند باعث شود هیپوفیز TSH اضافی تولید کند. به ندرت، مشکلات مربوط به غده هیپوفیز، مانند آدنوم هیپوفیز ترشح کننده TSH، یا شرایط ژنتیکی نادر می تواند منجر به سطوح بالاتر از حد طبیعی TSH و هورمون تیروئید شود.

علائم میزان بالای TSH

سطح بالای TSH معمولاً نشانه کم کاری تیروئید است. علائم کم کاری تیروئید عبارتند از:

• خستگی
• بی حسی و گزگز در دستان
• یبوست
• افزایش وزن غیر قابل توضیح
• افسردگی
• ناتوانی در تحمل دمای سرد
• کاهش علاقه به رابطه جنسی
• قاعدگی های مکرر و سنگین

عوارض TSH پایین چیست؟

اگر TSH خیلی پایین باشد، به احتمال زیاد غده تیروئید هورمون تیروئید اضافی تولید میکند. این وضعیت پرکاری تیروئید یا هایپرتیروئیدیسم نامیده می شود. لازم به ذکر است شرایط مختلفی از جمله بیماری گریوز و ندول های تیروئید منجر به پرکاری تیروئید می شود.

از آنجایی که هورمون تیروئید ترشح TSH را سرکوب می کند، سطوح بالای هورمون تیروئید می تواند باعث کاهش سطح TSH از حد طبیعی شود. به ندرت، مشکلات مربوط به غده هیپوفیز، مانند آدنوم هیپوفیز که کار نمی کند، می تواند منجر به سطوح پایین TSH و همچنین سطوح پایین هورمون تیروئید شود.

علائم میزان پایین TSH

سطح پایین TSH معمولاً نشانه پرکاری تیروئید است. علائم پرکاری تیروئید عبارتند از:

• ضربان قلب سریع (تپش قلب)
• احساس لرزش و/یا اضطراب
• کاهش وزن غیرقابل توضیح با افزایش اشتها
• اسهال
• تغییرات بینایی و/یا برآمدگی چشم
• تورم و بزرگ شدن گردن ناشی از بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر)
• دوره های قاعدگی نامنظم

چه افرادی باید آزمایش تیروئید بدهند؟ روی لینک آن کلیک کنید.

همچنین اگر می‌خواهید در رابطه با خدمات ارائه شده در مطب دکتر احمد فنایی مطالعه کنید، روی لینک آن کلیک کنید.

می‌توانید برای مشاوره با ما در تماس باشید.