آنچه در این مقاله خواهید خواند:
تورم غدد لنفاوی گردن به چه معناست؟
غدد لنفاوی گردنی در جلوی گردن، کنارهها و پشت گردن قرار دارند. آنها اندامهای لوبیایی شکل و مهمی با قطر کمتر از ۱ سانتی متر هستند که مایع لنف را تصفیه کرده و با پاکسازی سلولهای آسیب دیده و میکروبها، نقش حیاتی در سیستم ایمنی بدن ایفا میکنند. شما صدها غده لنفاوی در سراسر بدن خود دارید. هنگامی که این غدد بزرگتر از حد طبیعی میشوند، متخصصان مراقبتهای بهداشتی آن را لنفادنوپاتی یا آدنوپاتی یا غدد لنفاوی متورم مینامند. غدد لنفاوی متورم در گردن، برجستگیهایی هستند که هنگام لمس نواحی مختلف گردن خود متوجه آنها میشوید. این برجستگیها ممکن است هنگام فشار دادن حساس یا دردناک باشند. تورم غدد لنفاوی گردن میتواند در کودکان و بزرگسالان در هر سنی رخ دهد. جراحی غدد لنفاوی گردن یکی از راههای درمان است که در ادامه مطلب بیشتر به روشهای گوناگون درمانی میپردازیم.
علائم تورم غدد لنفاوی گردن
یک فرد معمولی لزوما تورم غدد لنفاوی گردنی خود را احساس نمیکند. با این حال در صورت متورم شدن غدد لنفاوی گردن، پزشک هنگام معاینه ناحیه گردن میتواند یک یا چند برجستگی در زیر پوست تشخیص دهد. علائم دقیقی که ممکن است با تورم غدد لنفاوی رخ دهند، به علت اصلی بستگی دارد؛ اما علائم رایج آن عبارتند از:
- برجستگیهای متورم و قابل لمس در گردن
- درد یا حساسیت به لمس در ناحیه غدد متورم
- تب یا لرز
- احساس عمومی بیحالی یا ناخوشی
- خستگی
- بدن درد
علل تورم غدد لنفاوی گردن
تورم غدد لنفاوی گردن در اغلب موارد، نشانه عفونت دستگاه تنفسی فوقانی (مانند سرماخوردگی معمولی) یا یک عفونت در بافتهای نزدیک است. عفونتهای ویروسی شایعترین علت لنفادنوپاتی گردنی در کودکان هستند. این مشکلات معمولاً موقتی بوده و یا قابل درمان هستند. با این حال، علل احتمالی بسیاری وجود دارند که برخی جدیتر هستند. این علل در چند دسته کلی قرار میگیرند:
- عفونتها
- سرطانها
- بیماریهای خودایمنی
- سایر شرایط پزشکی
- واکنش به داروها
بسته به علت در برخی موارد علاوه بر گردن متوجه تورم غدد لنفاوی در سایر نواحی بدن خود نیز میشوید؛ مانند زیر بغل یا کشاله ران. به این وضعیت، لنفادنوپاتی عمومی گفته میشود.
۱. عفونتها
طیف گستردهای از عفونتهای باکتریایی، ویروسی و سایر عفونتها میتوانند باعث تورم غدد لنفاوی گردن شوند. برخی از آنها جدیتر از بقیه هستند. به عنوان مثال:
- گلودرد استرپتوکوکی
- سرماخوردگی معمولی و آنفولانزا
- عفونت آدنوویروس
- عفونت سایتومگالوویروس
- آبله مرغان
- زونا
- سرخجه
- اچآیوی
- سل
- عفونت ویروس اپشتین-بار مثلاً مونونوکلئوز یا مونو
- عفونتهای پوستی مانند استاف
- بیماری لایم
- بیماری خراش گربه
- توکسوپلاسموز
۲. سرطانها
سرطان میتواند باعث تورم غدد لنفاوی در بیش از یک ناحیه از بدن شما (لنفادنوپاتی عمومی) شود که گردن ممکن است یکی از این نواحی باشد. توجه داشته باشید که بیماریهای کمخطرتر مانند گلودرد استرپتوکوکی یا آبله مرغان نیز در برخی موارد باعث تورم غدد لنفاوی در چندین ناحیه میشوند. به همین دلیل در صورت مشاهده تورم غدد لنفاوی لازم است برای بررسی بیشتر به پزشک مراجعه کنید.
نمونههایی از سرطانهایی که میتوانند باعث لنفادنوپاتی گردنی شوند، عبارتند از:
- لنفوم
- لوسمی
- رابدومیوسارکوم
- سرطان تیروئید
- ملانوما
- سارکوم کاپوزی
۳. بیماریهای خودایمنی
هنگامی که به یک بیماری خودایمنی مبتلا هستید، سیستم ایمنی شما سلولهای سالم بدن را با مهاجم اشتباه میگیرد. در نتیجه، تعداد زیادی از گلبولهای سفید خون برای حمله و از بین بردن این تهدید حس شده وارد عمل میشوند. تجمع این سلولها در غدد لنفاوی به تورم منجر میشود. نمونههایی از بیماریهای خودایمنی که میتوانند باعث تورم غدد لنفاوی در گردن (و اغلب سایر نواحی) شوند، عبارتند از:
- آرتریت روماتوئید
- لوپوس
- بیماری استیل
۴. سایر شرایط پزشکی
سایر شرایط پزشکی که باعث تورم غدد لنفاوی در گردن میشوند، شامل موارد زیر هستند:
- بیماری کسلمن
- بیماری کاوازاکی
- بیماری کیکوچی-فوجیموتو
- سارکوئیدوز
۵. واکنش به داروها
واکنش بدن نسبت به برخی داروها نیز ممکن است به تورم غدد لنفاوی گردنی منجر شود. به عنوان مثال:
- برخی داروهای فشار خون بالا (مانند آتنولول، کاپتوپریل و هیدرالازین)
- برخی آنتی بیوتیکها (مانند پنیسیلین و تریمتوپریم/سولفامتوکسازول)
- برخی داروهای مدیریت تشنج (مانند کاربامازپین و فنیتوئین)
- آلوپورینول که برای درمان نقرس یا سنگ کلیه استفاده میشود.
- سولینداک که برای درمان آرتریت به کار میرود.
- کوئینیدین که برای درمان ریتم نامنظم قلب استفاده میشود.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
تورم غدد لنفاوی گردن معمولاً موقتی و بی ضرر بوده و نشان میدهد که بدن شما در حال مبارزه با یک عفونت جزئی مانند سرماخوردگی یا گلودرد استرپتوکوکی است. عفونتها اغلب بدون درمان برطرف میشوند و غده لنفاوی پس از رفع عفونت به اندازه طبیعی خود باز خواهد گشت. اما گاهی اوقات این وضعیت میتواند نشانهای از یک مشکل جدیتر باشد. بنابراین در صورت مشاهده موارد زیر حتماً به پزشک مراجعه کنید:
- وجود علائم شدید مانند درد زیاد، تب بالا یا مشکل در تنفس
- ادامه تورم برای بیش از ۲ هفته
- وجود علائم اضافی مانند تعریق شبانه و تب مداوم
- تورم غده بدون هیچ علامت دیگری (میتواند نشانهای از سرطان یا یک بیماری خودایمنی باشد)
- احساس یک توده سخت و بدون درد در غده لنفاوی
- تغییر سریع در اندازه غده لنفاوی
- تورم در بیش از یک ناحیه از غدد لنفاوی؛ مثلا به طور همزمان در گردن و کشاله ران
روشهای تشخیص تورم غدد لنفاوی
پزشک معمولاً با لمس کردن گردن فرد، تورم غدد لنفاوی گردن را تشخیص میدهد و درباره موارد زیر از بیمار پرس و جو مینماید:
- سایر علائم فرد
- سابقه پزشکی شخصی و خانوادگی
- داروهای مصرفی و احتمال قرار گرفتن در معرض سموم
- عادات سبک زندگی
- سفرهای اخیر
- قرارگیری در معرض سایر افراد مبتلا به بیماریهای عفونی
همچنین ممکن است برای پیدا کردن علت وقوع تورم، آزمایشهای بیشتری را تجویز کند:
- آزمایش خون
- کشت گلو برای بررسی عفونتهای باکتریایی مانند استرپتوکوکی
- اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT) یا تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI)
- عکس برداری با اشعه ایکس (X-rays)
در صورت لزوم پزشک برای بررسی وجود سلولهای سرطانی، نمونهبرداری (بیوپسی) از غدد لنفاوی گردنی را نیز انجام میدهد.
درمان تورم غدد لنفاوی گردن
روشهای درمانی برای تورم غدد لنفاوی گردن به طور مستقیم به علت زمینهای ایجاد تورم بستگی دارد. متخصصان مراقبتهای بهداشتی با توجه به عامل بیماریزا، بهترین گزینه درمان را انتخاب میکنند.
۱. درمان تورم ناشی از عفونتها
در اغلب موارد، تورم غدد لنفاوی گردن در نتیجه مبارزه بدن با یک عفونت ایجاد میشود. در چنین شرایطی معمولاً پس از رفع عفونت، غده به اندازه طبیعی خود باز میگردد. درمان در این موارد شامل دو بخش است:
الف) مراقبتهای خانگی (برای عفونتهای ویروسی و کاهش ناراحتی): تورم غدد لنفاوی گردن معمولاً نیازی به درمان دارویی ندارد؛ مگر آنکه دردناک باشد. راهکارهای زیر به کاهش ناراحتی کمک میکنند:
- استفاده از کمپرس گرم چندین بار در روز بر روی ناحیه متورم
- مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) بدون نسخه (مانند ایبوپروفن) برای تسکین درد
- استراحت کافی و مصرف مایعات زیاد
ب) درمان دارویی (برای عفونتهای باکتریایی): در صورت مشاهده علائم عفونت باکتریایی (مانند گلودرد استرپتوکوکی) پزشک ممکن است برای از بین بردن عامل بیماریزا، آنتی بیوتیک مناسب تجویز کند.
۲. درمان غدد لنفاوی گردن متورم ناشی از سرطان
در شرایط جدیتری مانند سرطان، پزشک بر اساس نوع، مرحله بیماری و سلامت کلی بیمار، درباره گزینههای درمانی با او صحبت خواهد کرد. درمانهای احتمالی برای سرطانهایی که باعث لنفادنوپاتی گردنی میشوند، عبارتند از:
- شیمی درمانی
- پرتو درمانی
- ایمونوتراپی (درمان مبتنی بر فعال سازی سیستم ایمنی)
- جراحی: این روش که عمدتاً برای مدیریت سرطانهای سر و گردن (مانند سرطان گلو، دهان و زبان، سرطان تیروئید و ملانوما) به کار میرود، شامل انجام لنفادنکتومی (برداشتن کامل غدد لنفاوی درگیر) برای جلوگیری از گسترش بیماری است.
۳. درمان تورم غدد لنفاوی گردن ناشی از HIV
در مورد افراد مبتلا به HIV، داروهای ضدویروسی برای مدیریت ویروس تجویز میشوند. این داروها مقدار ویروس در خون و مایعات بدن را کاهش میدهند تا جایی که به سطح غیرقابل تشخیص (Undetectable) برسد. با کاهش فعالیت ویروس و تقویت سیستم ایمنی، تورم غدد لنفاوی گردن برطرف میشود یا به شدت کاهش مییابد.
۴. درمان تورم ناشی از بیماریهای خودایمنی
تورم غدد لنفاوی ناشی از بیماریهای خودایمنی (مانند لوپوس یا آرتریت روماتوئید) زمانی رخ میدهد که سیستم ایمنی بیش از حد فعال شده و به بافتهای سالم حمله میکند. درمان این نوع تورم غدد لنفاوی، به طور مستقیم بر کنترل بیماری زمینهای خودایمنی متمرکز است. با مدیریت موفق بیماری اصلی انتظار میرود تورم غدد لنفاوی نیز کاهش یابد. این درمانها ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی: برای کاهش فعالیت بیش از حد سیستم ایمنی
- داروهای ضدالتهابی: برای کاهش التهاب در سراسر بدن از جمله غدد لنفاوی
۵. درمان غدد لنفاوی متورم ناشی از واکنش به داروها
. در این حالت، درمان اصلی شامل قطع مصرف داروی مربوطه (تحت نظارت و با صلاحدید پزشک) و یا جایگزینی آن با داروی دیگر است. پس از قطع یا تغییر دارو معمولاً تورم غدد لنفاوی گردن به تدریج برطرف میشود.
پیشگیری از متورم شدن غدد لنفاوی گردن
تورم غدد لنفاوی گردن همیشه قابل پیشگیری نیست و اغلب به صورت ناگهانی اتفاق میافتد؛ مثلاً زمانی که فرد به یک عفونت ویروسی یا باکتریایی مبتلا میشود. در مواردی دیگر، تورم ناشی از بیماریهایی است که تمام بدن را تحت تأثیر قرار میدهند. با این حال شما میتوانید با رعایت یکسری نکات ساده از بسیاری از عفونتهای مسری که عامل اصلی تورم غدد لنفاوی گردن هستند، پیشگیری کنید:
- شستشوی دستها: در مواقع ضروری از جمله پس از تماس با وسایل مشترک یا مراقبت از فرد بیمار حتماً دستهای خود را بشویید.
- ضدعفونی کردن سطوح: سطوحی مانند میز کار، پیشخوانها و دستگیرههای درب را در خانه و محل کار ضدعفونی کنید.
- تقویت سیستم ایمنی: با مصرف غذاهای مغذی و داشتن خواب کافی، سیستم ایمنی بدن خود را تقویت کنید.
- تزریق واکسنها: واکسنهایی که پزشکتان به شما توصیه میکند (مانند واکسن آنفولانزا) را تزریق کنید.
از آنجا که غدد لنفاوی گردن مستقیماً به سلامت نواحی سر و صورت مرتبط هستند، پیشگیری از عفونتهای آن ناحیه نیز اهمیت ویژهای دارد:
- بهداشت دهان و دندان: به طور منظم از مسواک و نخ دندان استفاده کنید. عفونتهای دندان و لثه یکی از علل شایع تورم غدد لنفاوی زیر فک و گردن هستند.
- پرهیز از تماس با افراد بیمار: تا حد امکان از تماس نزدیک (مانند بوسیدن یا به استفاده از ظروف مشترک) با افرادی که مبتلا به عفونتهایی نظیر مونونوکلئوز یا سرماخوردگی شدید هستند، خودداری کنید.
- محافظت از پوست سر و صورت: از زخمها و خراشهای پوستی در ناحیه سر و گردن که میتوانند راهی برای ورود باکتریها باشند، مراقبت کنید.
سخن پایانی
تورم غدد لنفاوی گردن یک وضعیت شایع محسوب میشود و معمولا خطرناک نیست. در اغلب موارد، این تورم یک واکنش موقت بدن به عفونت است. نرمی و قابلیت حرکت غدد لنفاوی معمولاً نشان دهنده واکنشهای لنفاوی خوشخیم و موقتی به عفونتها است. همچنین این تورم ممکن است به واسطه یک وضعیت التهابی یا بیماری خودایمنی اتفاق بیفتد. در صورت تداوم یا تشدید تورم یا وجود علائم هشداردهنده مانند کاهش وزن ناخواسته، تب مداوم یا تعریق شدید شبانه برای بررسیهای دقیقتر و تشخیص علت اصلی تورم به پزشک مراجعه کنید.
بدون دیدگاه