آنچه در این مقاله خواهید خواند:
سرطان تیروئید و غدد لنفاوی
غدد لنفاوی در سراسر بدن قرار دارند و بخشی مهم از سیستم ایمنی ما را تشکیل میدهند. این ساختارهای کوچک با تجمع سلولهای دفاعی به مقابله با عفونتها و شناسایی سلولهای غیرطبیعی کمک میکنند. بسیاری از ما هنگام بروز گلودرد یا التهاب لوزه، تورم غدد لنفاوی گردن را تجربه کردهایم. غدد لنفاوی با واکنش نشان دادن در مقابل عفونتها میتوانند سلولهای سرطانی را به دام بیندازند و تا حدودی مانع گسترش آنها در بدن شوند. اما همین ویژگی، آنها را به یکی از اولین محلهای درگیری سرطان تبدیل میکند. به همین دلیل، غدد لنفاوی یکی از مهمترین نواحی هستند که ممکن است در روند گسترش سرطان تیروئید درگیر شوند.
برای آنکه بدانید آیا جراحی غدد لنفاوی گردن خطرناک است؟ روی لینک درج شده کلیک کنید.
متاستاز سرطان تیروید به چه معناست؟
متاستاز سرطان تیروئید زمانی اتفاق میافتد که سلولهای سرطانی از تومور اولیه در غده تیروئید به بخشهای دیگر بدن گسترش پیدا کنند. شایعترین محلهای انتشار آن شامل غدد لنفاوی، ریهها و استخوانها هستند. در بیشتر بیماران مبتلا به سرطان تیروئید در زمان تشخیص، سرطان هنوز به غده تیروئید محدود است. حدود ۳۰ درصد از بیماران دچار سرطان متاستاتیک هستند که در اغلب موارد، انتشار سرطان به غدد لنفاوی گردن رخ میدهد و تنها در حدود ۱ تا ۴ درصد موارد، سرطان به خارج از ناحیه گردن و به اندامهایی مانند ریهها و استخوانها گسترش پیدا میکند. سرطان تیروئید متاستاتیک (متاستازشده) معمولاً درمان دشوارتری نسبت به موارد محدود به تیروئید دارد و اغلب نیازمند ترکیبی از روشهای درمانی مختلف است.
برای آنکه درباره متاستاز سرطان تیروئید، انواع، نحوه تشخیص و درمان عود مجدد سرطان تیروئید بیشتر بدانید روی لینک درج شده کلیک کنید.
چرا غدد لنفاوی در سرطان تیروئید درگیر میشوند؟
در اغلب بیماران مبتلا به سرطان تیروئید، غدد لنفاوی گردن اولین و شایعترین محل انتشار خارج از تیروئید هستند. این امر به چند دلیل زیستی و آناتومیک رخ میدهد که مهمترین آنها شامل موارد زیر هستند:
مسیر طبیعی تخلیه لنفاوی به غدد گردن:
لنف تیروئید ابتدا به غدد لنفاوی مرکزی گردن و سپس به غدد لنفاوی جانبی تخلیه میشود. بنابراین اگر سلولهای سرطانی به سیستم لنفاوی وارد شوند، اولین محل تجمع آنها غدد لنفاوی گردن خواهد بود.
وجود شبکه لنفاوی متراکم در تیروئید:
غده تیروئید دارای عروق لنفاوی متراکم است که مایعات بافتی و سلولهای ایمنی را به غدد لنفاوی اطراف منتقل میکند. در صورت جدا شدن سلولهای سرطانی از تومور اولیه، سادهترین راه برای گسترش آنها همین مسیر لنفاوی است.
تمایل برخی سرطانهای تیروئید به انتشار در غدد لنفاوی:
برخی از انواع سرطان تیروئید، تمایل بیشتری برای انتشار از طریق سیستم لنفاوی دارند. به عنوان مثال سرطان پاپیلاری به دلیل خصوصیات سلولی خاص، بسیار بیشتر از سایر سرطانهای تیروئید از طریق سیستم لنفاوی گسترش مییابد. به همین دلیل درگیری غدد لنفاوی در این نوع سرطان شایعتر است.
غدد لنفاوی، فیلترهای طبیعی سیستم ایمنی:
این غدد به عنوان بخشی از سیستم ایمنی همانند فیلتر عمل میکنند. در بسیاری از موارد سلولهای سرطانی با ورود به جریان لنفاوی در غدد لنفاوی به دام بیفتند و در آنجا شروع به رشد و تکثیر میکنند.
نزدیکی غدد لنفاوی به تیروئید:
در اطراف غده تیروئید خصوصا در بخش مرکزی گردن، تعداد زیادی غده لنفاوی وجود دارد. این مسئله باعث میشود سلولهای سرطانی راحتتر و سریعتر به این غدد دسترسی پیدا کنند.
توانایی جابجایی سلولهای سرطانی:
متأسفانه سلولهای سرطانی میتوانند با تغییر در مولکولهای سطحی خود از تومور اولیه تیروئید جدا شده و وارد عروق لنفاوی شوند. سپس با حرکت در طول شبکه لنفاوی در غدد لنفاوی مستقر میشوند.
عوامل خطر متاستاز تیروئید به غدد لنفاوی
ترکیبی از عوامل مختلف، ریسک متاستاز سرطان تیروئید به غدد لنفاوی را افزایش میدهد؛ از جمله:
سایز تومور:
هرچه توده بزرگتر باشد، احتمال انتشار سلولهای سرطانی از طریق مسیرهای لنفاوی بیشتر میشود. معمولا تومورهای بزرگتر از۱ سانتیمتر نسبت به تومورهای کوچکتر با ریسک متاستاز لنفاوی بالاتری همراه هستند.
بیرون زدن توده از تیروئید:
رسیدن تومور به لبه تیروئید یا عبور از آن نشان میدهد که رفتار تهاجمیتری دارد. بنابراین احتمال گسترش آن به بافتهای اطراف و غدد لنفاوی بیشتر است.
ورود سلولهای سرطان به رگهای خونی یا لنفی:
اگر در بررسی پاتولوژی دیده شود که سلولهای سرطانی وارد عروق لنفاوی یا خونی شدهاند، یعنی احتمال بسیار بیشتری دارد که به غدد لنفاوی برسند.
چند کانونی بودن سرطان:
در صورت وجود چند کانون یا نقطه سرطانی در بخشهای مختلف تیروئید، این بیماری محدود به یک نقطه نخواهد بود. این الگو نشان دهنده احتمال بالاتر درگیری غدد لنفاوی است.
نوع سرطان و زیرگروههای آن:
انواع سرطان تیروئید از نظر میزان تمایل به متاستاز با هم متفاوت هستند. متاستاز به غدد لنفاوی در سرطانهای تیروئید تمایزیافته (پاپیلاری و فولیکولار) رخ میدهد؛ اما این وضعیت در سرطان پاپیلاری تیروئید شایعتر است. بعضی از زیرگروههای سرطان پاپیلاری نیز (مانند tall‑cell، hobnail و diffuse sclerosing) رفتار تهاجمیتر و احتمال متاستاز بیشتری دارند.
ویژگیهای ژنتیکی تومور:
برخی تغییرات و جهشهای ژنتیکی در سلولهای سرطانی باعث فعالتر شدن تومور میشوند و احتمال انتشار آن به غدد لنفاوی را افزایش میدهند.
محل قرارگیری تومور در تیروئید:
احتمال متاستاز لنفاوی تومورهایی که در بخش بالایی تیروئید قرار دارند، بیشتر از تودههای سایر بخشهای تیروئید است. علت این مسئله، مسیر طبیعی تخلیه لنفاوی این ناحیه است و چنین تودههایی معمولاً به غدد لنفاوی کناری گردن انتشار پیدا میکنند.
سن بیمار:
گسترش سرطان تیروئید به غدد لنفاوی در بیماران جوانتر( خصوصا افراد زیر ۴۵ سال) شایعتر است. با این حال چنین بیمارانی معمولاً به خوبی به درمان پاسخ میدهند و پیش آگهی کلی بیماری در آنها مطلوب است.
جنسیت:
سرطان تیروئید در زنان شیوع بالاتری دارد؛ اما در مردان با رفتار تهاجمیتر و احتمال بالاتر درگیری غدد لنفاوی هراه است.
نرخ شیوع و پیش آگهی متاستاز به غدد لنفاوی
متاستاز به غدد لنفاوی در سرطان پاپیلاری تیروئید بسیار شایع است؛ به طوری که در حدود ۴۰ درصد از بیماران با تومورهای کوچک و تا ۷۵ درصد در بیماران با تومورهای بزرگتر، شواهدی از درگیری غدد لنفاوی گردن دیده میشود. وجود متاستاز در غدد لنفاوی گردن میتواند احتمال عود (بازگشت) سرطان را در سالهای آینده افزایش دهد و نیازمند پیگیریهای منظم است. با وجود احتمال عود، گسترش به غدد لنفاوی لزوماً به معنای خطر مرگ و میر بالاتر نیست. در واقع در افراد زیر ۴۵ سال، نرخ بقا حتی با وجود درگیری غدد لنفاوی، بسیار بالا (بیش از ۹۷ درصد) گزارش شده است.
علائم درگیری غدد لنفاوی در سرطان تیروئید
متاستاز سرطان تیروئید به غدد لنفاوی لزوما علائم خاصی ایجاد نمیکند و در بسیاری از موارد بدون علامت است. موارد بدون علامت درگیری غدد لنفاوی در طی معاینه و یا سونوگرافی تشخیص داده میشود. با این حال در صورت بروز علائم، شایعترین نشانهها عبارتند از:
- وجود توده یا برجستگی بدون درد و قابل لمس در گردن
- مشکل در بلع در صورت وارد آمدن فشار به مری
- بزرگ شدن غدد لنفاوی گردن
- سفت و غیرمتحرک بودن غدد درگیر
- احساس فشار یا ناراحتی در گردن خصوصا هنگام چرخاندن سر یا لمس ناحیه
- گرفتگی یا تغییر صدا در صورت فشار بر اعصاب صوتی
- درد گردن یا انتشار درد به گوش ( کمتر شایع)
تشخیص متاستاز سرطان تیروئید به غدد لنفاوی
پس از جراحی سرطان تیروئید، همه بیماران به طور منظم پیگیری میشوند تا در صورت وجود متاستاز یا عود بیماری، این وضعیت در مراحل اولیه شناسایی شود. در این پیگیریها معمولاً از روشهای زیر برای تشخیص به موقع متاستاز به غدد لنفاوی استفاده میشود.
۱.آزمایش خون (TSH و تیروگلوبولین)
در پیگیری بیماران، آزمایش خون برای اندازه گیری هورمون محرک تیروئید (TSH) و همچنین سطح تیروگلوبولین انجام میشود. افزایش تیروگلوبولین میتواند نشان دهنده عود سرطان در ناحیه تیروئیدکتومی شده (محل برداشتن تیروئید)، باقی ماندن بافت سرطانی در غدد لنفاوی پس از جراحی اولیه یا گسترش سرطان تیروئید به سایر نواحی بدن باشد.
۲. سونوگرافی گردن
سونوگرافی تیروئید به شناسایی غدد لنفاوی درگیر در ناحیه گردن کمک میکند و یکی از روشهای اصلی برای بررسی این ناحیه به شمار میرود. در صورت متاستاز به غدد لنفاوی، آنها معمولا در سونوگرافی به صورت بزرگشده یا با ساختار غیرطبیعی دیده میشوند.
۳. نمونه برداری با سوزن ظریف (FNA)
نمونه برداری با سوزن ظریف برای بررسی غدد لنفاوی یا بافتهای مشکوک انجام میشود تا وجود سلولهای سرطانی در محلهای احتمالی متاستاز مشخص گردد.
بیوپسی تیروئید چگونه است؟ برای مطالعه این مطلب روی لینک درچ شده کلیک کنید.
۴. اسکن ید رادیواکتیو
پس از جراحی، اسکن ید رادیواکتیو انجام میشود و میتواند نواحی متاستاز را نشان دهد؛ زیرا سلولهای سرطان تیروئید معمولاً در این اسکنها دیده میشوند.
۵. سیتیاسکن یا امآرآی (CT / MRI)
روشهای تصویربرداری مقطعی مانند سیتیاسکن یا امآرآی علاوه بر بررسی انتشار سرطان به اندامهایی مانند ریهها برای ارزیابی غدد لنفاوی عمقی گردن یا نواحی که با سونوگرافی بهخوبی قابل مشاهده نیستند نیز مورد استفاده قرار گیرد.
۶. اسکن PET
این روش در سرطان تیروئید کمتر از سایر سرطانها به کار میرود. با این حال گاهی میتواند غدد لنفاوی درگیر را نیز نشان دهد؛ خصوصا هنگامی که سطح تیروگلوبولین بالا است؛ اما اسکن ید رادیواکتیو ضایعهای را نشان نمیدهد.
روشهای درمان متاستاز به غدد لنفاوی
در صورت درگیری غدد لنفاوی گردن در سرطان تیروئید، درمان اصلی بر پایه جراحی و برداشت غدد لنفاوی مبتلا انجام میشود. این روش با حذف متاستازهای قابل مشاهده میتواند احتمال عود موضعی را کاهش داده و روند پیگیریهای بعدی بیمار را سادهتر کند. از سوی دیگر، وجود متاستازهای میکروسکوپیک در غدد لنفاوی نیز ممکن است باعث تداوم بیماری یا عود زودهنگام شود. به همین خاطر در برخی شرایط، جراحی پیشگیرانه غدد لنفاوی برای کاهش خطر عود توصیه میشود
. در کنار جراحی در برخی بیماران و بر اساس شرایط بالینی ممکن است از درمان با ید رادیواکتیو برای از بین بردن سلولهای سرطانی باقیمانده یا کانونهای متاستاتیک استفاده شود. در موارد پیشرفته یا در شرایطی که درمانهای معمول مؤثر نباشند، از پرتودرمانی خارجی یا داروهای هدفمند مانند مهارکنندههای کیناز برای کنترل بیماری کمک گرفته میشود.
حرف آخر
علائم متاستاز سرطان تیروئید با توجه به ناحیهای که سرطان به آن گسترش پیدا میکند، متفاوت است. شایعترین محل انتشار سرطان تیروئید، غدد لنفاوی ناحیه گردن است که گاهی به صورت تورم یا بزرگ شدن بدون درد یک غده لنفاوی و قابل لمس شدن آن در گردن ظاهر میشود. توجه داشته باشید که در بسیاری از بیماران مبتلا به سرطان تیروئید، متاستاز (در غدد لنفاوی و یا سایر نواحی بدن) ممکن است هیچ علامت مشخصی ایجاد نکند و اغلب در جریان تصویربرداریها و بررسیهای دورهای پس از تشخیص یا درمان شناسایی میشود.
با این حال درگیری غدد لنفاوی در سرطان تیروئید در بسیاری از موارد قابل کنترل است و معمولاً در مراحل نسبتاً زود تشخیص داده میشود. در صورت شناسایی بهموقع، متاستاز سرطان تیروئید به غدد لنفاوی اغلب با روشهایی مانند جراحی بهخوبی درمان یا مدیریت میشود و لزوماً به معنای پیشرفت شدید یا بدتر شدن قابل توجه بیماری نیست.
سوالات متداول
۱. روشهای اصلی تشخیص متاستاز سرطان تیروئید به غدد لنفاوی کدامند؟
سونوگرافی گردن و نمونه برداری با سوزن ظریف از غدد لنفاوی جزء روشهای اصلی تشخیص گسترش سرطان به غدد لنفاوی محسوب میشوند.
۲. آیا متاستاز سرطان تیروئید به غدد لنفاوی درمان قطعی دارد؟
در بسیاری از بیماران، متاستاز سرطان تیروئید به غدد لنفاوی قابل درمان است. درمان اصلی معمولاً جراحی برای برداشتن غدد لنفاوی درگیر است که توسط جراح انجام میشود. در برخی موارد نیز برای از بین بردن باقیمانده احتمالی سلولهای سرطانی از درمان تکمیلی مانند ید رادیواکتیو استفاده میشود. انتخاب روش درمان به عواملی مانند نوع سرطان، تعداد و محل غدد لنفاوی درگیر و وضعیت کلی بیمار بستگی دارد.
۳. متاستاز سرطان تیروئید به غدد لنفاوی بر طول عمر و کیفیت زندگی بیمار چه تأثیری میگذارد؟
در اغلب موارد، درگیری غدد لنفاوی در سرطان تیروئید، تأثیر قابلتوجهی بر طول عمر بیماران ندارد. بسیاری از بیماران پس از درمان مناسب (جراحی و در صورت لزوم درمانهای تکمیلی) میتوانند طول عمر طبیعی و کیفیت زندگی مطلوبی داشته باشند. با این حال، درگیری غدد لنفاوی ممکن است احتمال عود بیماری را افزایش دهد؛ به همین دلیل پیگیریهای منظم پزشکی و انجام بررسیهای دورهای برای تشخیص زودهنگام عود احتمالی اهمیت زیادی دارد.
بدون دیدگاه