آنچه در این مقاله خواهید خواند:
رادیوفرکوئنسی تیروئید چگونه عمل میکند؟
RF تیروئید یک روش درمانی کم تهاجمی برای درمان ندول تیروئید در صورتی که خوش خیم باشد است. از این روش برای درمان سرطان تیروئید از نوع فولیکولار نباید استفاده کرد. این تکنیک با استفاده از حرارتِ ناشی از امواج رادیویی، بافتهای غیرطبیعی را تخریب میکند. پزشک برای انجام این کار از هدایت سونوگرافی بهره میگیرد. این دقت بالا باعث میشود که تنها گره تیروئید هدف قرار گیرد. در نتیجه، از آسیب به بافتهای سالم مجاور پیشگیری خواهد شد. حرارت حاصل از این امواج، بافت گره را تخریب میکند. در نتیجه، اندازه گره طی چند ماه به تدریج کوچک میشود. تحقیقات نشان میدهد که حجم گره پس از انجام RFA بین ۵۰ تا ۸۰ درصد کاهش خواهد یافت. این کاهش حجم در درازمدت نیز پایدار باقی میماند. رادیوفرکوئنسی به صورت سرپایی و با بیحسی موضعی انجام میشود. و کل فرآیند RF حدود یک ساعت طول میکشد. بیمار در همان روز مرخص میشود و هیچ جای زخمی روی گردن او باقی نمیماند. دردهای خفیف یا کبودی بعد از عمل نیز با مسکنهای ساده رفع میشوند.
مزایا RF تیروئید
آر اِف مزایای بالقوه متعددی برای درمان گرههای خوش خیم تیروئید دارد و در سالهای اخیر به عنوان یک جایگزین کم تهاجمی برای جراحی تیروئید پذیرفته است. مهمترین نقاط قوت رادیوفرکوئنسی تیروئید عبارتند از:
- دوره نقاهت کوتاه: اغلب بیماران در عرض ۲۴ ساعت پس از عمل به زندگی عادی باز میگردند.
- کاملا سرپایی: این پروسه بدون نیاز به بستری شدن در بیمارستان و در محیط کلینیک انجام میگیرد.
- حفظ سلامت غده تیروئید: رادیوفرکوئنسی فقط بافت آسیب دیده را هدف قرار میدهد؛ بنابراین نیازی به مصرف داروهای هورمونی (تجویز شده در جراحی) نخواهد بود.
- عدم نیاز به بیهوشی: به دلیل انجام پروسه تحت بیحسی موضعی، بیمار از خطرات و عوارض بیهوشی عمومی مصون میماند.
- حفظ زیبایی ظاهری: هیچگونه برش یا بخیهای روی گردن زده نمیشود. این موضوع از ایجاد گوشت اضافه (کلوئید) جلوگیری میکند.
- حفظ غدد پاراتیروئید: خطر آسیب به غدد تنظیم کننده کلسیم (پاراتیروئید) در این روش در مقایسه با جراحی باز به حداقل میرسد.
- حداقل تهاجم: رادیوفرکوئنسی بدون نیاز به برش و فقط از طریق یک روزنه بسیار ریز (در حد نوک سوزن) انجام میگیرد.
- بدون خونریزی: به دلیل عدم استفاده از تیغ جراحی، بیمار هیچ گونه خونریزی فعالی نخواهد داشت.
- پیشگیری از عفونت: از آنجا که زخم یا برشی روی پوست ایجاد نمیشود، خطر ورود باکتریها و ایجاد عفونت به حداقل میرسد.
- ایمنی عروقی: حرارتِ سوزن RF باعث بسته شدن همزمان عروق خونی بسیار ظریف در لبههای توده میشود که این امر از خونریزی داخلی جلوگیری میکند.
معایب RF تیروئید
رادیوفرکوئنسی تیروئید با وجود مزایای قابل توجه با محدودیتها و معایبی نیز همراه است؛ از جمله:
نیاز به تکرار درمان: گرههای بسیار بزرگ به بیش از یک جلسه درمان نیاز دارند. برای دستیابی به نتیجه مطلوب، بیمار باید چندین بار تحت رادیوفرکوئنسی قرار گیرد.
محدودیت تشخیصی: برخلاف جراحی، در روش RF توده از بدن خارج نمیشود. به همین دلیل، امکان بررسی کامل سلولها زیر میکروسکوپ وجود ندارد. این موضوع یک محدودیت تشخیصی جدی بهشمار میرود؛ بنابراین در موارد مشکوک (مانند فولیکولار) خطر پنهان ماندن بدخیمی همچنان پابرجاست.
محدودیت در اندازه توده: این تکنیک اغلب برای گرههای کوچکتر از ۴ سانتیمتر کارایی دارد. برای تودههای بزرگتر معمولاً جراحی گزینه مناسبتری محسوب میشود.
تعداد گرهها: بالاترین میزان موفقیت RF در درمان همزمانِ یک تا سه ندول مشاهده میشود. در صورت تعدد گرهها در لوبهای مختلف تیروئید، اثربخشی این روش کاهش مییابد.
احتمال بازگشت (عود): در برخی موارد، گره تیروئید پس از درمان مجددا بزرگ میشود. در این شرایط ممکن است بیمار به جلسات RF مجدد نیاز پیدا کند.
وابستگی شدید به مهارت پزشک: نتیجه نهایی و پیشگیری از آسیب به اعصاب گردن، کاملاً به تجربه متخصص رادیولوژی بستگی دارد.
عوارض رادیوفرکوئنسی RF
رادیوفرکوئنسی تیروئید در صورتی که توسط یک متخصص باتجربه انجام شود، یک روش بسیار ایمن محسوب میشود. با این حال مانند هر پروسه پزشکی دیگری ممکن است عوارضی به همراه داشته باشد که در اغلب موارد خفیف و موقتی هستند؛ از جمله:
- بروز کبودی در اطراف ناحیه تحت درمان
- درد خفیف در محل ورود سوزن
- احساس ناراحتی، تورم یا درد گردن تا چند روز پس از عمل
- مشکل موقت در بلع به دلیل تورم بافتهای درمان شده
- تغییر و گرفتگی صدا به دلیل تحریک اعصاب صوتی (موقتی)
- عوارض نادر مانند احتمال سوختگی پوست یا بی حسی در ناحیه گردن
چه زمانی RF توصیه نمیشود؟
RF تیروئید یک جایگزین مطمئن، موثر و پیشرفته برای جراحی گرههای خوش خیم تیروئید است. با اینحال استفاده از آن در برخی شرایط توصیه نمیشود و باید تحت نظارت دقیق جراح تیروئید صورت گیرد:
دوران بارداری:
رادیوفرکوئنسی در دوران بارداری ایمن در نظر گرفته نمیشود؛ زیرا احتمال بروز عوارض جانبی ناخوشایند برای جنین وجود دارد.
استفاده از دستگاه ضربان ساز قلب :(Pacemaker)
بیمارانی که از ضربان ساز یا دستگاههای الکترونیکی قلبی استفاده میکنند، به دلیل تداخل امواج رادیویی کاندیدای مناسبی برای روش RF تیروئید نیستند.
نزدیکی به ساختارهای حیات
اگر گره تیروئید در مجاورت ساختارهای حساسی مثل مری یا رگهای خونی اصلی قرار گرفته باشد، استفاده از RF به دلیل احتمال انتقال حرارت ناخواسته به این بافتها و ایجاد عوارض جبران ناپذیر توصیه نمیشود.
مجاورت با عصب تارهای صوتی:
در صورتی که محل گره به اعصاب کنترل کننده تارهای صوتی بیش از حد نزدیک باشد، ریسک آسیب به صدا وجود دارد و RF انجام نمیشود.
سرطان تیروئید فولیکولار آدنوما:
انجام رادیوفرکوئنسی برای توموهای فولیکولار تیروئید توصیه نمیشود؛ زیرا سلولهای فولیکولار خوش خیم و بد خیم مانند هم هستند. هنگامی که سلول فولیکولار از شیت عبور کند، بدخیم تشخیص داده میشود. این بدان معناست که ابتدا باید کل توده با جراحی بیرون آورده شده و و پس از بررسی کامل، خوش خیمی یا بدخیمی آن مشخص شود. در واقع سوزاندن بافت، فرصت تشخیص دقیق پاتولوژی را از بین میبرد.
شرایط رادیوفرکوئنسی تیروئید در سرطان فولیکولار
یکی از محدودیتهای جدی در استفاده از رادیوفرکوئنسی، مواجهه با گرههای تیروئیدی از نوع فولیکولار است. چالش اصلی در این دسته از گرهها آن است که هیچ کدام از روشهای FNA (نمونه برداری سوزنی) و RFA نمیتوانند خوش خیمی یا بدخیمی فولیکولار آدنوما را به طور قطع مشخص کنند.
تشخیص بدخیمی این نوع گره مستلزم بررسی دقیق کپسول گره زیر میکروسکوپ پس از خارج کردن کامل آن است. بنابراین اگر قرار شد که یک بیمار با تشخیص فولیکولار رادیوفرکوئنسی شود، این کار باید در حضور یک تیم درمانی چندتخصصی متشکل از فوق تخصص غدد، رادیولوژیست و جراح تیروئید صورت گیرد.
لازم به ذکر است که تومورهای فولیکولار در بافت تیروئید مستقر میشوند اما در صورت بدخیمی، تمایل شدیدی به انتشار از طریق جریان خون و ایجاد متاستازهای دوردست (به ویژه در ریه و استخوان) دارند. بنابراین تشکیل تیم درمانی متشکل از جراح و متخصصین غدد از تشخیص دیرهنگام بدخیمیهای احتمالی و متاستاز سلولهای سرطانی به سایر نقاط بدن جلوگیری میکند؛ زیرا در صورت تخریب ناقص بافت با RFA ممکن است فرصت طلایی درمان در مراحل اولیه از دست برود.
ویدئو دکتر فنایی درباره چالش استفاده از رادیوفرکوئنسی تیروئید
رادیوفرکوئنسی یک جایگزین پیشرفته و کم تهاجمی برای جراحی تودههای خوش خیم تیروئید است که بدون نیاز به بیهوشی و به صورت کاملا سرپایی انجام میشود. اما این تکنیک برای تمامی انواع گرههای تیروئید مناسب نیست و خصوصا برای فولیکولار آدنوما توصیه نمیشود. در این نوع گره تیروئید، تشخیص قطعی بدخیمی تنها با خارج کردن کامل توده و بررسی زیر میکروسکوپ امکان پذیر است؛ بنابراین استفاده از RF میتواند فرصت تشخیص دقیق را از بین ببرد. بنابراین با وجود مزایای متعدد رادیوفرکوئنسی، تصمیم نهایی باید با بررسی دقیق نوع سلولها و تحت نظر یک تیم ترکیبی شامل فوق داخلی غدد و جراح تیروئید اتخاذ شود.
در ادامه ویدئویی از صبحتهای آقای دکتر احمد فنایی جراح تیروئید و پاراتیروئيد را مشاهده میکنید که درباره چالشهای استفاده از این روش توضیح میدهند. ایشان که به جراح پنجه طلا تیروئيد معروف هستند توصیه میکنند که عمل جراحی تیروئید همواره توسط جراح تیروئید خبره و با تجربه انجام گردد زیرا استفاده روش اشتباه میتواند بیمار را با عوارض جدی رو به رو کند.
بدون دیدگاه